Xoán AbeleiraUnha brazada de estelas

Malia a súa dozura

A boca que tenta sandarnos

Afonda máis as nosas feridas.

Sen decatármonos,

O peso dises beizos,

Esa lingua azarosa

Abre un abismo

Meirande.

E esas maos,

Recreadas tan só

Pra daren pasto ós nosos soños,

Desbaldindo a súa verdade

Revelan a súa andrómena.

Amor, xa sucumbín

Ó paso das túas nubes;

Dáme agora o sentido

De toda plenitude.

Perante a luz en sombra

Todo se sabe fugaz.

A lucidez impídenos

Abeberar na ilusión e

É penoso vadiar

Entre tanto e tanto oco.

http://cuadernoquemado.wordpress.com/2009/12/11/retrato-de-los-meidosems-henri-michaux/

http://www.territoriomacondo.es/index.php/los-buendia/isabel-gonzalez-gil/34-qlos-meidosemsq

Copyrights: Xoán Abeleira

Copyrights: Xoán Abeleira

http://xoanabeleira.blogaliza.org/2010/04/12/os-adoradores-de-cailleach/

 A Manuel Nóvoa Coello, afiador da súa pobreza.

I. Versión orixinal

¿Conoces bien el silbo que lo anuncia?
¿Oíste alguna vez ese reclamo?
El viento esculpe, acoda los enebros
Cuando recibes al afilador.

La noche es avanzada. El cielo un esmeril
Que abrasa vuestras dos figuras
Implicadas en lo oscuro.

Y la labor empieza,
Sin pronunciar palabra,
Sin convenir el precio que luego has de pagar.

La muela gira. Las centellas
Que intercambia la piedra aguzadera
Van conformando ese instrumento
Tajante, visionario
Que empuñarás mañana.

Y cómo se reavivan
Ante esa nueva luz tus ojos quedos,
Cómo te reconforta ese aluvión de ascuas
Después de tanta espera.

Pero el afilador no tiene tiempo,
No puede demorarse en tu entusiasmo.
Afirma el eslabón
Y, con disimulada maestría,
Suaviza, pule, sana
La grave embotadura,
Las hondas mellas que ha dejado el uso.

Después, sobre el mandil,
Limpia el filván de la hoja y, justo entonces,
Cuando es más alta tu alegría,
Te hunde severo en el costado
Cuatro dedos de amor inoxidable.

II. Versión en galego

Coñeces o asubío que o anuncia?
Sentiches algún día ise reclamo?
O vento esculpe, alomba os xenebreiros
Cando recibes o afiador.

A noite en avanzada, o ceo un esmeril
Que abrasa as vosas dúas
Figuras implicadas na noitebra.

E o labor empeza.
Sen pronunciar palabra,
Sen axustar o prezo que logo has de pagar.

A moa xira. As faíscas
Que intercambia a arria aguzadoira
Van conformando ise instrumento
Tallante, visionario
Que empuñarás mañá.

E cómo se reavivan
Ante esa nova luz teus ollos quedos!
Cómo te reconforta ise aluvión de ascuas
Despois de tanta espera!

Pero o afiador non che ten tempo,
Non pode demorarse
Fitando o teu enlevo.
Afirma ben a chaira
E, con disimulada habilidade,
Adonda, pule, sanda a grave mela,
As fondas fanas que deixou o uso.

Despois, sobre o mandil,
Limpa o filván da folla e,
Xusto entón, cando máis alta
É a túa ledicia,
Afúndeche severo no costado
Catro dedos de amor inoxidable.

NOTA: Velaquí unha boa proba de que: a) os poemas só funcionan de todo na súa lingua orixinal, ou sexa, na lingua na que nós os recibimos nise intre de faíscas; e b) que os tradutores aínda nos padecemos máis cando versionamos un texto propio. Iste poema, pertencente a un novo libro que agora estou a artellar, escribino hai xa varios lustros, denantes de voltar á Galiza e retomar a lingua de meu e dos meus. "Catro dedos de aceiro" é a medida que cómpre pra atravesarlle o corazón a alguén, disque. A palabra arria (pedra de afiar), coma a de tarazana (roda ou moa de afiar), son propias do barallete, o argot dos afiadores/paraugueiros: esoutra clase de sabios, coma o meu bisavó.

P.S. O poema pertence a un novo libro que publicará Xerais en decembro, titulado Pan de Ánimas.

O 3 de maio de 1945, os partisanos checoslovacos, apoiados polo exército soviético, liberaban o campo de concentración de Terenzin. Entre iles había un estudante de medicina chamado Josef Sturna. Varias semanas despois de que fuxiran os alemáns, Sturna entrou de servizo na barraca número 1 e, entre a lista dos douscentos corenta esqueletos que alí se amoreaban –os enfermos que non devorara o forno crematorio– atopou un nome prezado. “Coñece vostede o poeta francés Robert Desnos?” Segundo o relato de Pierre Berger, “os ollos do moribundo deviñeron daquela indescritibles. Malia a súa extrema febleza, o home tentou erguerse, e dixo: –O poeta francés... Son eu.” Robert Desnos, o somnámbulo do Superrealismo, a grande esperanza hipnótica de André Breton, levaba un ano e medio de infernos. O inferno da Gestapo. O inferno do cárcere de Fresnes. O inferno do campo de Compiègne. De Auschwitz. De Flossenburg. De Floha. De Buchenwald. E agora o de Terenzin. E en todos, en todos iles fora quen de sobrevivir. Pero a súa estrela estaba a esgotarse. O tifo faría con il o que non puidera a peste nazi. E, despois de rememorar pró estudante Josef Sturna os seus anos na Rebeldía, os seus anos na Resistencia, Robert Desnos morreu bisbando unha sorte de esconxuro: “J’ai tant rêvé de toi que tu perds ta réalité... Youki...”

            Dezasete anos antes, en febreiro de 1928, ise home estivera aquí. Su os arcos dos cantós. Diante do porto da Cruña. “Un espectro de ollos grises” que, como no Laio de Fantomas, “xurdiu no silencio”, sobrevoando os teitos. Desnos alampaba por todo o relativo a España e Latinoamérica –a súa música, a súa pintura, a súa literatura–, e entre os seus múltiples camaradas contábanse e contaríanse non só Larrea ou Picasso, Buñuel ou Dalí senón tamén Huidobro ou Siqueiros, Vallejo ou Rivera. Do 5 ó 16 de marzo ía celebrarse, na Habana, o VII Congreso da Prensa Latina, e Desnos viu a oportunidade de enxerga–la “outra América” cando o corresponsal arxentino de La razón decidiu á última hora cederlle o seu posto. E así foi como Fantomas deu en cruza–los Pirineos –e logo Donostia, Santander, Xixón...– ata chegar á Cruña. Que pensaría il, que a penas chapurreaba o español, ó sentir esoutra lingua que non falaba a burguesía senón a xente que il amaba –a xente real, a xente do pobo?  Onde se hospedaría? Que lugares visitaría? Con quen batería? Albiscaría unha pequecha que xogaba cos seus seis anos alí, na rúa Panadeiras, sen saber que, ó pouco tempo, le Tout Paris a coñecería como Magrría Casagrréz? Quen sabe. Se cadra, a noite antes de se embarcar no vapor España, rumbo a Cuba, Fantomas internouse pola zona do Derribo, cara á cidade vella, pra ir beber unhas cuncas con algúns dos anarquistas que conspiraban contra Primo de Rivera. E logo, ó volver baixar cara ó cantón pequeno, onde, daquela, disque, case chegaba o mar, iría pensando na película que Man Ray estaba a facer a partir dun dos seus poemas, L’etoile de Mer, e que iste, un día antes de marchar il, filmárao en transo pra fundi–la súa imaxe coa de Kiki de Montparnasse. Iría pensando, talvez, nos poemarios que publicara ises anos –Á misteriosa e As tebras – e tamén n’A liberdade ou o amor. Iría pensando, soñando, seguramente, naquiles ollos violetas que il aínda desexaba. Esa vedette do music hall que cantaba coma ninguén as cantigas mariñeiras, mais que tamén podía esmagarche o corazón con só unha pluma do chapeo: Yvonne George. E, de súpeto, mentres coidaba estas cousas vagando polo peirao ás mil e tantas da mañá, no medio daquela Cruña espantosamente baleira, sentíu o dobre, o triplo chío dunha gaivota. Fantomas alzou os ollos e fitou aquela forma esbrancuxada coma se fose unha imaxe palidísima de si: a luva dun cirurxián presa na rede da noite. E daquela lembrou. Acordouse do verso que escribira pensando nela. Nesa muller–acróstico que, xusto naquil intre, estaba a bordar unha canción titulada As campás de Nantes rubindo por unha lámpada do Olympia: «Unha gaivota fantasmal díxome que ela me amaba tanto como eu a amo, que iste gran silencio terrible era o meu amor...»

            Unhas semanas despois, ó tornar de novo a Francia tralo Congreso da Habana, Fantomas–Robert Desnos traía agochado nas bodegas do seu bou sideral un polisón de vintecatro anos chamado Alejo Carpentier. E, canda il, o seu futuro. O Chan de Compiegne. O sílex da Liberdade.

http://www.robertdesnos.asso.fr/

http://www.musicme.com/#/Yvonne-George/titres/Toute-Une-Histoire-t609266.html