ADÈLE HUGO

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Propostas culturais | Posted on 30-12-2009

 

Eu coidaba que, a estas baixuras, xa vira e lera todo canto tiña de ver e ler sobre esa doenza chamada “paixón erótica”: Kama. Mais… Se vos impresionou Isabelle Adjani no papel de Camille Claudel; se vos conmoveu o relato de Elizabeth Smart cando sentou onda a Gran Estación Central e rompeu a chorar, non deixedes de mercar a edición limitada de L’Histoire de Adèle H. (Folio Cinéma), que inclúe a película de François Truffaut e a novela de Raphaël Confiant baseada nos diarios da filla pequena do poeta, novelista e pintor (qué pintor) francés. O film poetiza a primeira parte da “maldición necesaria” (o “amor”, segundo Truffaut) de Adèle, e a novela, a segunda.
O primeiro dos cadros reproducidos eiquí é un suposto retrato de Adèle filla (supostísimo, se cadra, pois, pra Balzac, Dédé, ós seus 19 anos, era “a moza máis belida que vin endexamais”). O segundo, un certo de Adèle mai. A filla foi compositora e escritora. A mai, pintora. As dúas, sumamente infelices…

PRISCILIANO (homenaxe a Luís Buñuel, na súa Vía Láctea)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Fotografías de meu | Posted on 30-12-2009

UNHA CURTAMETRAXE DE TONO, O NENO-ARTISTA

Posted by Xoán Abeleira | Posted in da serie "O creador no seu obradoiro" (El País), Vídeos | Posted on 29-12-2009

Tono, o gran pintor e escultor, a quen tiven a sorte de coñecer hai pouco, envíame, entre outras, esta curta que acaba de ser seleccionada prós premios NOTODO (nos que tamén participa Sylvia Plath, na categoría de libros). Pra ollalo, premede aquí:

http://www.notodofilmfest.com/ediciones/09/?lg=es&corto=20331
Sobre o propio Tono, ver:
http://xoanabeleira.blogspot.com/2009/12/o-creador-no-seu-obradoiro.html
E pra votar por Ela, premede aquí (tedes que elixir tres en cada categoría, por orde de preferencia, e logo continuar, continuar… ata dardes os vosos datos: nome e mail):
http://www.notodo.com/premiosnotodo10/

Gracias, Toniño! Encántame esta curta.

ACRACIA, AHIMSA

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña | Posted on 28-12-2009

Á espera de ter tempo dabondo pra mergullarme a feito na filmografía de Clint Eastwood e escribir ise ensaio de meu verbo dos tres eixos que, na miña opinión, a artellan, veño de ver, por cuarta vez, Gran Torino. E, como adoita pasar sempre coas obras mestras, cada vez que a vexo descubro detalles novos, xeniais que non fan senón aumentar a miña admiración polo californiano, coma creador e coma persoa. Sobre todo coma persoa.
Esta vez, en concreto, entrei por dúas fiestras das que non me decatara denantes. A “escena do horóscopo” é un dises momentos digamos chekhovianos, digamos “con subtexto”; unha escena aparentemente frívola, aparentemente xocosa pero que en realidade entraña un nezcre fundamental pra tecer toda a trama. Walt está descansando no porche da súa casa, con Daisy, a cadela, sentada ós seus pés: igual cunha discípula ós do seu mestre (u-pa-nishad). Hoxe é o seu aniversario, o do vello ex combatente de Corea cuxa vida, segundo o xamán mong, está completamente baleira, bardante o terrible feito de que Kowalski, polaco emigrante de segunda xeración, padece unha chea de remorsos. Non polas atrocidades que lle ordenaron cometer os seus superiores (a empezar polo Presidente da nación) senón polo mal que, debido a súa ignorancia, provocou á mantenta. Pois, como il mesmo lle di ó cura que teima en axudalo: “O que realmente atormenta a un home é o que ninguén lle mandou facer.” Así pois, Walt colle o xornal e comeza a lerlle a Daisy, en ton descrido e de burla, o que o horóscopo lle augura a il pra ises días definitivos. Algo así: “Terás que enfrontarte a un acontecemento imprevisto e optar por dúas vías distintas pra aquelalo. Unha situación moi ardua e que rematará nunha sorte de anticlímax.” “Hai que ver as parvadas que temos de sentir, bonita…”, espétalle á cadela o ancián mentres pecha o xornal con desprezo, sen tan sequera intuírmos, nin il nin nós, que iso é, exactamente, o que lle vai acontecer. Pois, xaora, ise home tan amargado, ise non-ser tan infeliz, haberá de optar por dúas solucións ben diferentes: a que elixiu cadora (recorrer á violencia pra resolver unha situación de violencia) ou a contraria, a que finalmente decide, após ter comprendido que o odio e a vinganza só xeran máis odio e máis vinganza, nunha infernal cadea interminable. Pero por que esa referencia ó anticlímax? Por que define así Eastwood a escena cristolóxica na que Kowalski –despois de moito barrenar e dun xeito sumamente intelixente– se deixa matar pra salvar a vida (e mailas vidas futuras?) de Thao? Agora creo sabelo. Agora que lin que o anticlímax “é un momento de tensión crecente que se resolve sen que se produza o aumento final de tensión que conduciría ó clímax narrativo; isto sucede, por exemplo, cando o conflito violento dunha escena se arranxa de socato pacificamente, ou cando unha trama de acción rápida concede un respiro reflexivo ó espectador”. (A cursiva é miña.)
Pero hai máis. Klímax, en grego, significa “escaleira, escada”: coma a escada que empregan os xamáns pra rubiren á outra realidade; coma a escada de Xacob; ou tamén, mais no senso contrario, coma unha escalada de violencia. Sinte diso, no século VI d.C., houbo un asceta chamado, en inglés, John Climax. Xoán Climaco ou Xoán da Escada, en galego, “tamén coñecido como Xoán o Escolástico e Xoán o Sinaíta: un monxe cristián ascético, anacoreta e mestre espiritual, abade do Mosteiro de Santa Catalina do Monte Sinaí (chamado tamén Mosteiro da Transfiguración). É considerado santo pola igrexa católica. Célebre polo seu escrito Scala Paradisi ou A Escada ó Paraíso, do cal deriva o seu alcume…”
A outra escena, “a do frigorífico”, tamén parece insignificante a primeira vista. Pero: Walt e Thao xa son amigos. Ou, mellor dito: “pai e fillo”: Walt, o pai de facto de Thao, e Thao o fillo co que Walt se entende mellor que cos propios. Pois mesmo il, o antergo, sanguento soldado, se decatou xa de que o rapaz mong (símbolo das virtudes da non violencia) non só non é “o maricallo/covarde” que os embrutecidos membros das pandas coidan dentro do seu imaxinario machista e militarista, senón que é un “verdadeiro home” que atura, coa afouteza e coa paciencia que a súa curta idade e a súa pouca sabedoría lle permiten, os golpes e as vexacións que lle infrinxen ises desgraciados –vítimas, asemade, do noso Absurdo/Statu quo. Walt pídelle a Thao que lle axude a sacar un frigorífico do seu soto e, en pousándoo fóra, baldados os dous, o mozo exclama: “Uf! Isto pesa coma un morto!” Unha frase feita, si, pero que en realidade está a anticipar o diálogo máis relevante que hai na película. Un que acontece, precisamente, no souto da casa de Walt. Cando o rapaz que, cegado pola carraxe, arela vingarse do que lle fixeron os membros da panda ós seus (por mor do que Walt lles fixo a iles denantes, en vinganza polo que iles, á súa vez, lle fixeron denantes a Thao, en vinganza polo que, seguramente, outros lles fixeron a iles denantes, etc., etc.), pregúntalle a Kowalski: “Que se sinte cando matas un home?” E il retruca: “Algo horrible. Mellor que non o chegues a saber endexamais.” Ou sexa: cando Thao solta esa frase feita, aparentemente irrelevante, a mensaxe que Clint Eastwood, coma director, nos está transmitindo xa, solapadamente, é obvia: “Non hai ren, ren que pese máis na conciencia dun ser humano có feito de matar outro.” Ou, en termos hinduístas, budistas: “Non hai ren que provoque peor karma que matar outro ser.”
Clint Eastwood defínese arestora coma un ácrata (acracia: do grego α-, “non”, e κράτος, “poder”, “coerción”, “violencia”; en sánscrito, a-himsa). Daquela, non me estraña en absoluto que a súa nova película, a piques de estrearse, sexa unha homenaxe a Nelson Mandela e ós seus. Que o vello Harry o Sucio, o vello Xinete Pálido, o vello William Munny, o vello Vingador Pistoleiro honre hoxe un home e máis un pobo que, a través da non violencia, deron en acabar cun sistema tan cruel e tan inxusto coma o apartheid, paréceme a continuación lóxica, natural, dunha andaina artística e espiritual que non cesa de abraiarme.
(Asieu, La Opinión de A Coruña, 28/12/2009).

CUEVA DE LOS JUDÍOS (Albarracín)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Ensaios, Poemas propios | Posted on 26-12-2009

 

A montaña vai falar por boca do seu Rabí.

É a incontinencia da auga, a súa paixón verbalizada o que agudiza o desespero destas rochas. Durante séculos viron fluír e bulir, ensarillarse entre os seus pés iste fiado seminal que aínda hoxe as mortifica.

A montaña vai falar. Renxe o preludio do trebón.

Riba da aba, as cotovías, e os cirros, e os pedreiros apíñanse pra debelar o Inimigo. As nubes son unha cadea. Os amantes acubillan a súa nudez baixo a Torre. Os mortos congratúlanse en secreto. Treman os balcóns. Liscan os rabaños. Choutan, entolecidos, os cadelos.

Abaixo, na solaina agora gris, na concavidade áspera dos matos, reina o furor do vento. O río perdeu por un intre o seu poder. Bolboretas isabelinas, libélulas e abellóns baten no ar musitando rogativas de clemencia.

Mais nada as resgarda. Nada as defende. Nin sequera a alcazaba das flores. Nin os álamos que se pandean, xemendo de raíz, contra os petóns aguzados.

A montaña vai falar, xaora. A montaña vai racharse ó proferir o seu turbillón encerrado.

Mais o que ecoa, de súpeto, na Gorxa non é un brúo, nin o que chove a arroiar un alude de maldicións, senón unha resina celeste, abafante, a enzoufar os seres e o seren das cousas.

Despois, silencio en recendo. Ceo opalino. Irisacións e escumas ó redor. E a montaña alá enriba. Coma outrora, coma sempre, fosilizada nun xesto. Exposta á ollada dun home que acha nela a simetría da súa anguria.

 

(Poema en prosa, incluído no libro inédito Pan de Ánimas, que hoxe publica o suplemento cultural do ABC de Galicia. A Cova dos Xudeos -unha sorte de boca enorme, na que aniñan os morcegos e varias clases de aves- áchase na parte posterior de Albarracín, e ós seus pés bule o río Guadalaviar.Engado aquí debaixo, o texto que escribín, en castelán, pra Campo Abierto: Antología del poema en prosa en España (1990-2005), editado por Marta Agudo y Carlos Jiménez, y publicado por DVD.)

 

 EL PRIMER POEMA EN PROSA que recuerdo haber escrito sucedió cuando yo tenía diecisiete años, o sea, más de un lustro después de que empezara a cometer mis primeras fechorías. Llevaba por título un verso de Alberti –«Siento esta noche heridas de muerte las palabras»– y, una de dos: o bien, de manera inconsciente, logré trascender el sentimiento que lo había originado o bien la ceguera de mi profesor de literatura, un hombre bueno, de izquierdas, era mayúscula, porque él se dedicó a pasearlo por las demás aulas como si fuera una suerte de diatriba antifranquista, cuando yo, en realidad, creía haber escrito algo – no sabía muy bien qué, aunque sí que era más que una mera “redacción” – acerca de los celos y la ira que me provocaban ciertos compañeros de clase…

¿Que por qué me salió eso? Bueno. Simplemente sucedió, como acabo de decir, aunque imagino que mis lecturas de entonces estaban en la base de ese suceso. Yo ya había leído los poemas en prosa de Baudelaire, pero, sobre todo, había caído bajo el embrujo permanente – porque aún no me he librado – de Rimbaud, a quien acababa de descubrir gracias a un amigo – el raro, en todos los sentidos, de la clase. Ese deslumbramiento coincidió con otro: el que me provocó Lorca, del que llegué a estar –como ya dije en algún artículo – “enfermo”, y supongo que ya había leído, también, sus poemas en prosa. Los de Neruda – de Residencia en la tierra, sobre todo –, creo que fueron algo posteriores, cuando yo ya estaba en la universidad. Y los de Aleixandre. Y los de Cernuda. Y los de Novalis. Y los de Huidobro… Y otros muchos, seguro, que ahora mismo no recuerdo.

Pero aparte de Baudelaire y de Rimbaud, creo que la mayor influencia –o, mejor dicho, identidad, en el sentido que yo le doy a esa palabra– que experimenté fue la de René Char, un poeta del que, en principio, no entendía nada, pero con el que yo me sentía, también, identificado, atraído por ese mismo magnetismo perturbador que tienen, por ejemplo, las esculturas precolombinas, o ciertos paisajes, para mí, chamánicos… Su obra, como la de Lorca, como la de Neruda, como la de Hernández, me marcó tanto, en un momento dado, que devino un lastre para mí – como se nota en ciertos poemas de Umbral del centinela, un poemario que ahora yo no reconozco, pero que confío en reescribir en mi verdadera lengua, el gallego, algún día.

¿Qué por qué seguí escribiendo poemas en prosa? De nuevo tengo que decir que porque sucedió así – y digo la verdad. Y, en ese sentido, creo que soy fiel a lo poco o lo mucho que aprendí de Rimbaud – en especial, traduciéndolo. Es cierto que, a veces, me propongo escribir sobre algún tema determinado, pero nunca, nunca la manera en la que lo voy a hacer. Por eso: si lo que nace, nace “medido”, lo transcribo medido. Si lo que nace, viene en “verso libre”, lo transcribo en verso libre. Y si lo que nace, surge “en prosa”, lo transcribo en esa otra forma de prosa o poesía. O sea: siempre atendiendo al ritmo que impone eso que nace, porque existen – a pesar de lo que creen esos nuevos “versificadores”, que tanta barrila nos dan con su eterno táca–táca – muchas clases de ritmo, y yo, desde luego, a estas alturas de oficio, huyo del endecasílabo y del alejandrino como de la peste. A veces, hasta cuando se me imponen.

Creo que el proceso de Identidades es un buen ejemplo de lo que afirmo. Yo sabía sobre lo que quería escribir pero nunca cómo iba a salir. Recuerdo: la identidad de Munch. Estaba traduciendo la biografía de Dylan Thomas, y, cansado, salí a airearme un poco. Enseguida, sin saber por qué – no estaba pensando en ella, pueden creerme – me asaltó la imagen del cuadro, y, mientras iba andando, se escribió el poema – en verso –, de un tirón. Otros tardaron más. Recuerdo: la identidad de Gauguin. Tuve una reproducción de Oviri clavada en la pared, detrás de mi ordenador, durante meses. No me salía nada. No escuchaba nada. Hasta que un día… llegó. Simplemente sucedió. En verso. Como otros lo hicieron en “prosa”. Quizás – sólo quizás, ahora no lo recuerdo, la verdad –, el único que, premeditadamente, tenía que ser un poema en prosa era el de Rimbaud, porque prefiero Iluminaciones o la Temporada en infierno a la mayoría de sus poemas en verso. (Poemas que, por cierto, siempre fui reacio a traducir en verso blanco o rimado, porque – como arguyo en una nota de mi versión – Rimbaud luchó para zafarse de esa camisa de fuerza, y, desde luego, «inventó», como dice él, nuevas clases de ritmos. Así que no iba a ser yo quién le enmendara la plana.) En ese sentido, creo que Jordi Doce tenía razón cuando comentó, con su habitual generosidad, que «cada poema de Identidades inaugura[ba] su propia poética», o, al menos, su propia forma.

Forma. Forma = Ritmo. Eso es todo lo que yo sé sobre el poema en prosa. Que tiene otro ritmo. Y que cada poema en prosa tiene su propio ritmo. De hecho, y para ser del todo sincero, a veces, una vez sucedido y revisado el poema, he intentado darle cierta estructura, fijándome, eso sí, en que fuera la estructura que el poema estaba pidiendo – el mejor de los casos – o bien la estructura que a mí me parecía más “original” – el peor de los apaños, casi siempre.

En cuanto a si tiene o no futuro el poema en prosa… Supongo que igual que los poemas en verso, que, en mi opinión, es todo el futuro del mundo. Creo sinceramente que, por múltiples razones que no cumple explicar aquí, la poesía escrita sobrevivirá siempre. Y estoy convencido de que, al igual que me sucedió a mí, millones de jóvenes de dieciséis, diecisiete años se entusiasmarán, a lo largo de la mucha o poca historia que le queda a la Humanidad, leyendo a Lorca o a Rimbaud, a Trakl o a Desnos, y de que, cuando menos lo esperen, les sucederá algún poema. En verso o en prosa. Seguro.

THE JAM: I’m going underground

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Vídeos | Posted on 26-12-2009

And the public gets what the public wants
But I want nothing this society’s got…
 
… in this World Called Malice….

UN DEBUXO DE CASTELAO OU SOBRE CASTELAO (aquil mozo anarquista)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 25-12-2009

BO NADAL e "a cousa éche así"

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 25-12-2009

Recibo, vía Sol Rivas (esa Poeta Múltiple, chea de talentos: http://xoanabeleira.blogspot.com/2009/12/o-creador-no-seu-obradoiro-sol-rivas.html) a mellor felicitación de Nadal que me enviaron endexamais: esta marabillosa interpretación súa -coido eu- da Orixe do Mundo, de Courbet.
Vai por Ela. Pra Vós.

A MIÑA OBRA FAVORITA D’EL ROTO

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 23-12-2009

Andrés Rábago, máis coñecido por El Roto, é tamén pintor, e arestora está a expoñer parte da súa obra na Galería BAT de Madrid, Calle de María Guzmán 61. Esta viñeta, que eu teño recortada e enmarcada na miña casa, é a que máis me gusta dil, pois véxoa coma unha síntese desa ciencia do espírito chamada budismo.

A SOMBRA (do Moucho)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 23-12-2009

NON CHE TEÑO MEDO MOUCHO
MOUCHO NON CHE TEÑO MEDO!
(Copyright: Xoán Abeleira)