Sentinela libertaria

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Fotografías de meu | Posted on 27-02-2010

  

Coincidindo coa reapertura da Fundación Tàpies,

velaquí vos deixo un cadro dil que atopei

nunha das paredes d’As Atochas:

“Sentinela libertaria”, podería ser o seu título…

 

Autorretrato na Rúa da Atocha Alta (rebautizada agora coma Praza das Mulleres Libres)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Fotografías de meu | Posted on 27-02-2010

O derrubo das Atochas, o derrubo da Memoria

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña, Comentarios fóra de lugar, Fotografías de meu | Posted on 23-02-2010

Basilisa Álvarez, “A Corales”, e Consuelo Meitín

ALAURA
MOITA MOITA POLICÍA
JOSEFA E CONSUELO
VIVÍAN TRAS ESTA FIESTRA
ERAN FILLAS DO POBO
QUE ABRIRON CAMIÑOS
LOITANDO CONTRA O CÍCLOPE….
A LEI DA MEMORIA HISTÓRICA
ATOCHAS RESISTE… SEN AXUDA DE NINGUÉN
DESFEITA
CULTURA POPULAR, CULTURA VIVA
A COBIZA
A DECONSTRUCCIÓN
DOS SONÁMBULOS…
ELISA
EMILIA
VIVÍAN NESTAS CASAS
DE POBRES ANARQUISTAS
MOITOS DOS CALES AÍNDAN SEGUEN PRESOS…
A MAO DOS QUE MANDAN
A ACORDEONISTA LIBERTARIA
AQUÍ VIVÍASE FELIZ
COMIGO QUE NON CONTEN
OLVIDADAS
ESPERTA GALIZA
DO TEU SONO/PESADELO
DE MÁQUINAS…
SEN ALMA, SEN COR
NOVE ANARQUISTAS MORT@S… OUTRA VEZ…
QUE VERGOÑA!

O perdón

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña, Propostas culturais | Posted on 22-02-2010

Non importa o estreito que sexa o enreixado,
Nin o cargada de castigos que estea a andaina.
Xa son o dono do meu destino:
Son o capitán da miña alma
.

 

Fun onte ver Invictus sabendo de antemán que non ía atoparme con outra gran obra de Clint Eastwood: como moito, cunha película realizada axeitadamente sobre un argumento que tamén coñecía de antemán. Non me importaba. Se pasei de ignorar a admirar o actor e director estadounidense non foi tanto pola súa traxectoria artística coma pola súa evolución humana –aínda que estas, xaora, vaian intrinsecamente unidas.
          Ten razón o crítico Alberto Bermejo cando asevera que Eastwood “pon ó servizo diste proxecto o seu bo, correcto quefacer mais non a súa xenialidade”. Pero qué trabucado está, qué pouco enxerga iste colega de El Mundo cando engade que a cuestión que aí se formula “tanto lle ten” ó mestre! En absoluto.
          Miren: hai, cando menos, catro temas que se repiten cadora en case que tódalas fitas diste estrañísimo creador. Catro temas que, a todas luces, o obsesionan. O tema da violencia e/ou a vinganza “xusticeira”. O tema do azar; de cómo iste pode modificar nun intre as nosas vidas. O tema da relixión, en xeral, e do Catolicismo, en particular; do seu papel nas sociedades e nos individuos. E un tema do que, se cadra, pouca xente se decatou ata o de agora, mais que volve aparecer en Invictus, após ter especial relevancia nalgunhas outras obras, coma Poder absoluto ou Million Dollar Baby: a cativa relación entre un pai e a súa filla. Mellor dito: de cómo un pai arrepentido tenta desesperadamente gañarse o amor desa filla que, por un ou outro motivo, perdeu ou abandonou.
          Secasí, nesta homenaxe a Nelson Mandela e ó pobo surafricano o que prima é o tema da (non) violencia, da Reconciliación, con maiúsculo: talvez a derradeira doela dun arco vital que, a min particularmente, non cesa de abraiarme. Pois cómo é posible que un home que, durante a meirande parte da súa vida, encarnou o uso da “violencia lexítima dos bos” contra a “violencia ilexítima dos maos” pase logo a cuestionarse o feito mesmo de matar e acabe encomiando a un líder verdadeiro que lle dixo ós seus seguidores: “Collede as vosas armas, os vosos coitelos e os vosos machados e guindádeos ó mar”? Cómo que un home que fixo unha película titulada Sen perdón (Unforgiven: algo así coma “o imperdoable”) poña agora en boca dunha personaxe a frase de que “o perdón esvaece os temores da nosa alma, e por iso é unha arma tan poderosa”? A verdade, non o sei, mais coido que nin sequera il, Clint Eastwood coñece ben a resposta. De feito, penso que filmou esta historia pra facerse a si mesmo esa pregunta.
          Pra comprendelo, abonda con fixarse tan só nunha escena. A noite antes da final do célebre partido de rugby entre Sudáfrica e Nova Zelanda, François Pienaar, o capitán dos Springboks, o emblema dourado e verde do antigo apartheid, olla enviso pola fiestra. E cando a súa noiva se achega por detrás e lle pregunta se está a pensar no encontro de mañá, il, que vén de estar na estreitísima cela que ocupou Mandela, retruca: “Non: penso en por qué razón un home que pasou trinta anos aldraxado na gaiola, sometido a traballos forzados, é quen de saír de alí e perdoar ós seus verdugos.”

P.S. Se noutras películas de Eastwood o poeta que sempre sae a colación é W. B. Yeats (As pontes de Madison, Million Dollar Baby, etc.), aquí é William Ernest Henley, e “Invictus” (a antítese de Unforgiven?) élles un poema que no mundo anglosaxón a xente se sabe de cor.

 

Tres testemuñas tibetanas

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña | Posted on 20-02-2010

O tempo corre en contra do pobo tibetano, e como ninguén, agás il mesmo, corre a prol do seu país, de aquí a outros cincuenta, cen anos, o mundo acabará coidando que, en efecto, o Tíbet foi sempre unha rexión da China. Non sería a primeira vez que ocorre algo así na Historia. De feito, a ocupación do Tíbet é o paradigma contemporáneo de todas as invasións que houbo e que haberá. O que fixeron os chineses a partir de 1949 é o mesmo que fixeron todos os reis, faraóns, emperadores, ditadores… de sempre. Primeiro, roubaren o territorio. Despois, poñeren os seus representantes de toda índole nos lugares de poder (político, económico, social e relixioso). E finalmente, prohibiren a lingua, a cultura e a fe dos asoballados facéndolles enxergar, asemade, que todo o seu é un atraso indigno de conservar. Logo o tempo, si, as décadas, os séculos fan o resto, e o mundo termina dándolle a razón ós “civilizadores”. De aí que Bretaña sexa agora dos franceses, Irlanda, Gales e Escocia dos ingleses, e Galiza, Catalunya e Euskadi dos españois –por exemplo.
          Os movementos a pediren a liberación do Tíbet que istes días fan virar os ollos indiferentes dos líderes mundiais non son, xa que logo, obra duns centos de radicais exaltados e doutros tantos monxes atolados que esqueceron os seus votos de non violencia, senón produto de sesenta anos de vexacións, prohibicións, persecucións, encarceramentos arbitrarios, torturas físicas e psicolóxicas que –quitada a revolta de 1989, afogada en sangue e lume– os tibetanos aturaron sen dar nin chío; mesmo os integrantes dos sectores que están a favor da insubmisión armada. Durante iste medio século de negrume, a causa tibetana foi gañando adeptos, si, grazas especialmente o labor do seu líder espiritual, o Dalai Lama, quen, a diferencia disoutros compatriotas seus, tenta atopar unha solución intermedia, pedindo non a independencia do Tíbet mais si, cando menos, a autonomía dentro da Gran China. Pero o certo é que os gobernos occidentais e orientais pouco fan, á hora da verdade, por apoiar esa causa, xa que nas balanzas das súas xustizas pesan máis os negocios que podan facer co Dragón Marelo có futuro do pobo tibetano. Así, por exemplo, mentres George Bush ou os reis de España percorren a Muralla China canda a súa comitiva de empresarios, os monxes tibetanos seguen a vivir coa espada de Damocles pendendo de cinco fíos. Cinco puntos funestos que están obrigados a asinar pra non trocaren a súa cela de mosteiro por outra de castigo: 1º) Acepta–lo dereito histórico de China sobre o Tíbet; 2º) Recoñece–la autoridade relixiosa do Panchen Lama, escollido polos chineses; 3º) Renunciar à independencia do Tíbet; 4º) Considera–lo Dalai Lama coma un traidor, e 5º) Declarar oficialmente a súa oposición ó separatismo. A aquiles e a aquelas que –coma as tres testemuñas que falan a continuación– se negan a ir ó rego ou, simplemente, tentan atopar algunha lóxica nun país onde reina o absurdo, agárdalles un inferno moito peor cós que narran as súas lendas.
          DECHEN CHOEZAN (monxa e ex presa política): O meu irmao era un rimpoché. A policía chinesa acusou a un monxe do seu mosteiro de iza–la bandeira tibetana diante do Potala. Pecharon o mosteiro e detiveron o meu irmao canda outros cinco monxes. No mosteiro, eu coidaba dos orfos e dos nenos das rúas de Lhasa pra que non roubasen nin vivisen na miseria. Usabámo–lo mosteiro pra supli–la ausencia de servicios sociais. Os chineses receaban de todos nós, e por iso detiveron o meu irmao e os seus compañeiros. Leváronnos nun coche, e eu non sabía ónde. Tres días despois, fun preguntar á comisaría, e os policías obrigáronme a ficar. Detivéronme alí mesmo, acusándome de complicidade naquela izada da bandeira. Leváronme á cadea de Guza, que é célebre polos malos tratos que infrinxen nela. Tivéronme alí un ano e cinco meses sen motivo ningún, denantes de procesarme. Interrogábanme tres veces ó día e torturábanme cadora. Mollábanme e electrocutábanme cunha porra eléctrica ata que eu esvaecía… Logo, ó acordar, non sabía nin ónde estaba…(Dechen comeza a esbagoar e fai grandes esforzos por seguir falando.) Por fin, chegou o xuízo. Aquilo foi moi humillante. Leváronme encadeada entre dous gardas; non tiven avogado ningún, non puiden defenderme de ningún xeito. Acusáronme con testemuños falsos e sen probas de non querer dici–la verdade verbo daquil “complot” da bandeira, de ter fotos do Dalai Lama e de apoloxía do nacionalismo tibetano. O “xuízo” durou dous días, e condenáronme a nove anos de reclusión (afirma denantes de romper a chorar a feito). O primeiro ano devolvéronme á cadea de Guza. Obrigáronme a participar nun programa de “reeducación”. Tódolos días facíannos supostas análises de sangue, quitábannos moito, eu estaba moi feble, choraba, protestaba, mais iles inmobilizábanme e sacábanmo á forza. Facían o mesmo con tódolos presos políticos, pra logo utiliza–lo sangue nos seus hospitais ou vendelo no mercado negro (…) Cando saín do cárcere, non podía viaxar polo Tíbet sen permiso, e só a áreas restrinxidas. Volvín á aldea da miña familia e atopeina destruída. Miña mai morrera de mágoa, miña irmá toleara; tiña tres irmaos en prisión, e o rimpoché estaba condenado a cadea perpetua. Eu estaba completamente soa, vixiada, e, como sufría tanto, decidín fuxir a India. Estaba disposta a cruza–lo Himalaia a pé pra atopa–la Súa Santidade o Dalai Lama e contarllo todo. Mais agora, inda aquí, non deixo de pensar en toda a xente que continúa encarcerada alí, no noso país, e fago canto podo pra axudala, co meu traballo diario e o meu testemuño.
          NYIMA (ex monxa e ex presa política): Nydrel e máis eu estabamos no mesmo mosteiro. Esperabamos que o Departamento de Relixión chinés nos concedese un permiso pra iniciarmos certas reformas nil, pero negáronnolo e impuxéronos un programa de reeducación. Concluíron que tódalas monxas novas do mosteiro faciamos propaganda do Dalai Lama, e que, daquela, había que expulsarnos. Tres de nós, novas e afectadas, xa que logo, pola expulsión, decidimos ir a Lhasa protestar. Chegamos á Praza do Potala e comezamos a berrar, pedindo liberdade relixiosa e política pró Tíbet. A xente ollábanos estrañada pero escoitábanos. Quince minutos despois chegou a policía e leváronos detidas ó cárcere de Guza. Rexistráronnos e encerráronnos à espera de sermos interrogadas. Durante os interrogatorios, mallábannos, torturábannos. Usaban porras eléctricas cunha, dúas ou tres puntas. Zoscábannos na cabeza, e eu perdín o coñecemento varias voltas. Cando acordaba, estaba tan feble que non podía contestar. Pra espertarme, collíanme do pelo e arrastrábanme pola sá, golpeándome a cabeza contra as paredes e arreábanme cun pao no lombo. Acabaron por tronzarme o cóccix, unha lesión moi frecuente entre os presos políticos…
          O 1º de Maio, os chineses ían celebrar o Día dos Traballadores. Querían iza–la súa bandeira e cantar himnos patrióticos, e esixíronnos participar no acto. O día anterior, os presos políticos reunímonos no patio pra ver qué faciamos, e decidimos non cantar no acto, mais sen boicotealo, pra non prexudica–los presos comúns coas posibles represalias. No patio estabamos divididos e controlados, mais, cando os chineses izaron a bandeira, un preso común deu en berrar “Viva o Tíbet Libre!”, e a guindar panfletos que il mesmo escribira. Nise intre, tódolos presos en masa erguémonos e secundámolo; empezamos a cantar unha canción tibetana… Foi un intre arrepiante. Xa non podiamos parar de cantar. Os chineses viñan de perde–lo control da cadea e, por uns minutos, fomos libres… Ata que chegou o exército. Como non sabían qué facer con nós, os soldados empezaron a disparar ó chou: todo se encheu de sangue… Logo reuníronnos de novo no patio, diante da bandeira, e tentaron obrigarnos a canta–los seus himnos. Como nos negamos, organizaron varios pelotóns de fusilamento que, pra mor crueldade, resultaron ser ficticios… A min espetáronme unha porra eléctrica na boca, porque me atrevín a retrucar a un garda: perdín catro dentes e moito sangue, ata que me desmaiei…
          NYDREL (ex monxa, ex presa política): Logo daquil motín, a min metéronme nunha cela de illamento. Non había manta, nin auga, nin luz. O calabozo non tiña máis ca un burato no teito polo que, unha vez ó día, me guindaban a comida. Así estiven un ano. De cando en vez, alguén se asomaba pra ver se xa morrera, ou pra humillarme, pedíndome que cantara algunha canción chinesa. “Se cantas, rematará o teu illamento”, dicíanme. Eu retrucaba mentalmente, pois, por mor da soidade e da febleza, case que non podía nin falar. Conseguín aturar aquilo a for de rezar e de repetir mantras…
         Cando saes do cárcere e voltas á sociedade civil, coma ex presa política, xa non es ninguén. Non tes nada. Ninguén che dá traballo, por medo as represalias. Non tes futuro ningún no teu propio país, e a única saída que che queda é marchar o exilio. Esa é a verdade.

NOTA: Éche curioso o xeito que teñen algúns de ve-las cousas. Seis décadas despois de invadi-lo Tíbet, resulta que, consonte o goberno chinés, o Dalai Lama e os membros do Goberno tibetano no exilio son “uns separatistas”…  O mesmo CONTO de sempre.

Pepe Galán: o ferro refractario

Posted by Xoán Abeleira | Posted in da serie "O creador no seu obradoiro" (El País) | Posted on 16-02-2010

         

“Óe! -berroulle unha mañá un costaleiro a outro que aínda durmía-, sei dun que, por ben madrugar, atopou un costal!” “Xa! -retrucoulle o outro-, pero qué me dis do que o perdeu por se erguer tan cedo?” Pepe Galán foi un artista madrugador, un creador pioneiro, e, dende os anos setenta, non para de atopar costais. Os primeiros tiñan forma de cadros pois a pintura foi a fariña coa que empezou a enfornar. Pero, a partir dos anos oitenta, os cadros levedaron ata deviren nas esculturas que hoxe poboan o seu obradoiro. Da pintura á escultura. Da figuración á abstracción. Pepe Galán, no seu casco de cortén, sempre a navegar.

         Abonda con cruzar ese limiar do Monte Alto coruñés para decatarse de que Galán é un loitador preocupado polo seu país, comprometido coa súa xente. Un deses “refractarios” que, consonte René Char, se negan a aceptar o prato de bazofia que lles serve a Desesperanza. As paredes do seu taller -case que de mecánico- están cubertas de carteis, recortes, fotografías, lembranzas de toda caste sobre os combates civís acontecidos na Galicia no que vai de século. Penduradas dun muro, escintilan as datas dos naufraxios de petroleiros habidos dende o 1961 ata o 2002, crise do Prestige. As mesmas que pasaron do xiz ó ferro, do ladrillo ó vidro dunha das súas últimas pezas: Mayday 03.

         Ese grito, Mayday, é o título da exposición que dende o día 26 deste mes ocupa a Galería Atlántica d’A Coruña. Mayday, “día de maio”, en inglés, aínda que, en realidade, o código de emerxencia empregado na aviación e na navegación procede da expresión francesa “venez m’aider”, “veñan -ou vide- axudarme”. O tema é claro. Pero, por se non, Galán emite dende as súas pezas outros sinais parellos, en galego ou en morse. Pan-Pan, Pan-Pan, Pan-Pan. Di di di, da da da, da da da, di di di. Coma o, xa célebre, poema de Manuel Rivas: SOS, Socorro, Que afundimos! Nós sós!

         O propio obradoiro semella arestora unha paisaxe despois do(s) desastre(s). Pezas pequenas e xigantescas abrollan por todas partes. “Os fitos -di Galán- do meu mapa mental”. Pois “esta é unha exposición sobre o noso territorio e a nosa memoria colectiva”. Unha fraga na que as árbores teñen traza de interrogacións. Un mar nas que as boias tanxen preguntas. “Basicamente, as obras que fago son un xeito de cuestionarme, de matinar sobre o que pasa, de entender o presente para albiscar o futuro. Se é que temos algún!” Xa que o presente só se enxerga analizando o pasado. Os por qué do pasado.

         A circunferencia é o símbolo que articula Mayday. O círculo e o seu baleiro, “que para min representa non só a natureza, a unión dos puntos ou a bóveda celeste senón tamén o mar, o feito de mergullarse, con todo o que iso implica”. O círculo, o ferro. O mar -non baleiro senón cheo de mortos e de chapapote-, o cristal. Os para-brisas reciclados dos coches, “ós que cheguei a partir dos soportes de plástico que empreguei para realizar a serie pictórico-escultórica de Fendas e áncoras no vento”. A abstracción conceptual, tan característica deste creador que rexeita “dar as cousas mascadas ó público”, ó espectador activo, dialogante que el arela, “é menos hermética, se cadra, que noutros traballos meus, grazas, en parte, as letras integradas nas pezas”. NW: a sombra das siglas do noroeste -que suxeitan, a modo de patas, un destes cilindros mensaxeiros- deveñen en NM, en alusión “talvez -subliña o escultor- ó movemento de Nunca Máis”. Outra das súas “invitacións á reflexión, que non homenaxes” formula a cuestión Man, o radical de Camelle. Outra, “saúde e terra”, a da República. Outra, a que di “Bahía”, pregúntanos por qué continúan a morrer tantos mariñeiros faenando. Outra fálanos “da emigración actual, non da da posguerra; desta crise, a todos os niveis, que estamos a vivir”. Outra, “unha peza honorífica”, foi creada ex profeso para a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica d’A Coruña, “igual cá escultura dos Mortos do Portiño”.

         A min, secasí, a que máis me impresiona é unha desas “columnas infindas”, tipo Brancusi, dentro da cal penduran varios parabrisas coma porcos abertos após a matanza. Galán, abofé, fuxe de explicarme ese conxunto de imaxes tan poderosas e desalentadoras asemade, Mayday 04. Mais, á vista das sílabas que compoñen o seu brúo de alarma, eu dou en coidar na conciencia escachada dun pobo, o noso, que xa non se estima, que xa non se valora, que xa non se respecta a si mesmo. 

(Publicado en “Luzes”, El País. As dúas fotos son de Gabriel Tizón.)

        

Parménides (O xamán na espenuca)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Fotografías de meu | Posted on 16-02-2010

 
O ENLEVO DO XAMÁN
 
PARMÉNIDES
 
O XAMÁN NA ESPENUCA
 
Copyrights: Xoán Abeleira

Entrevista sobre Plath e a tradución, revisada e ampliada

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Entrevistas, Propostas culturais, Traducións | Posted on 15-02-2010

 

 

O Centro Cultural Generación del 27 vén de sacar o último número da súa fermosísima, utilísima revista: “El Maquinista de la Generación”, cheo de ensaios, poemas, fotos e ilustracións formidables. Eu tiven a honra de colaborar coa conferencia que dei alí, en Málaga, sobre Sylvia Plath. O texto reproducido en la revista é o da entrevista (revisada e ampliada cun comentario comparativo dalgúns poemas da estadounidense) que me fixo en su día, tan ben, Rodrigo Olavarría. Velaquí a tedes en formato PDF, aínda que, se podedes, facédevos coa revista. De verdade que paga a pena: unha alfaia de coleccionista.

Entrevista sobre Plath ampliada máis un comentario comparativo generación 27

  

Teresa Brutcher: o cerne do Real

Posted by Xoán Abeleira | Posted in da serie "O creador no seu obradoiro" (El País) | Posted on 12-02-2010

 

Tralo paso esmiuzador do Furacán Katrina, un cadro de Teresa Brutcher estivo varios días aboiando no Misisipi. “Ben pode crermo –díxolle o dono en cuestión–: de tódalas perdas que sufrín, unha das que máis me doeu foi a do seu óleo…”

            Así, deste xeito case que incrible, novelesco, podería comezar este artigo. Mais tamén podería principiar con esta longa pregunta: Cómo é que unha muller estadounidense, aínda que con sangue alemán, francés e irlandés nas súas veas, acaba vivindo, “polo de agora”, nunha aldea de Pontevedra, nunha antiga casa labrega transformada nunha morada de fábula ó son dun río abáboro, após nacer en Phoenix, graduarse na Universidade de California, ampliar estudos na Escola de San Fernando de Madrid, exercer de cowgirl na lendaria Prescott, dar clases en Zaragoza, retomar “xa de maior” a pintura e expoñer noutras tantas cidades do mundo? O por qué desta andaina de ida e volta, igual de incrible, igual de novelesca ca historia do cadro arrastrado polo ciclón, é e só o sabe un galego chamado Leo: o marido de Teresa. Alén diso, o certo é que a pintora leva xa tantos anos afincada na Galicia que ben podemos considerala unha das nosas creadoras.

            O alpendre esborrallado que o esposo de Brutcher, enxeñoso e enxeñeiro,  reconverteu en obradoiro “era o antigo fiadeiro”, explícanos ela. “Cousa que me encanta, pois, en certa maneira, eu estou a facer o mesmo: fiar. Malia que o meu labor non sempre remate en troula!” Cando entramos alí, apenas hai cadros, “pois veño de expoñer en Granada e en Frankfurt”, por medio das dúas galerías que promoven e custodian a súa obra: a C5 e a Ceferino Navarro. Amais, Brutcher conta, ende ben, cun pequeno grupo de afeccionados ós seus lenzos, “así que non podo queixarme”.

            Traballo lle custa aprofondar no que ela mesma denomina “the Real Thing”. “Moitas, moitas horas” debe pasar, en efecto, esta creadora diante do seu cabalete para atinxir esa habelencia que é o primeiro que chama a atención dos seus debuxos, dos seus óleos. E iso que ela afirma ser “autodidacta, no senso de que, malia estudar en boas escolas, con profesores de moita sona, houben aprender pola miña conta, pois estes, en xeral, limitábanse a dicirche: pinta. Ou sexa: anda polo teu pé, rapaza; avíate como poidas.” E vaia se se aviou, esta rebelde!

            En pleno boom da abstracción, Brutcher elixiu o camiño da figuración máis extrema. Hiperrealismo irónico ou crítico, denomínano algúns debido a ironía, si, e a crítica desta sociedade consumista, machista, hedonista e egoísta patente nos seus cadros. Pero ela mesma recoñece a súa débeda co Superrealismo (Salvador Dalí, Valentine Hugo, René Magritte…), así como cos devanceiros deste movemento (O Bosco, Giuseppe Arcimboldo, William Blake…) e con compatriotas seus coma Georgia O’Keeffe, David Hockney ou Robert Cottingham –por non falar do cento de pintoras extraordinarias pero ignoradas polos homes que a precederon no seu país.

           Foi aí, no seo do Hiperrealismo estadounidense (Don Eddy, John Kacere, Malcolm Morley e compañía) onde Brutcher, a todas luces, decidiu acubillarse. “Escollín o realismo sinxelamente porque me gusta pintar así, porque me divirte”, asevera. “Ó principio cría que a través da pintura podía transmitir mensaxes profundas, cambiar a xente, transformar a sociedade, coa ousadía propia da xuventude, e coidaba que a mellor vía para atinxilo era o Realismo ou o Superrealismo. Agora non estou tan segura de poder lograr nada diso, nin de ter solución ningunha que ofrecer. Tan só tento comunicar as verdades que vou descubrindo dentro e fóra de min.” Amosar as distintas realidades do Real, “tal e como as vexo a través do meu prisma”.

            Esa liña e esa temática claramente americanas son innegables nunha parte da súa obra. Se cadra a menos “orixinal”, por mor –en palabras súas– “do lastre que supón o noso compendio de experiencias colectivas e influencias históricas”. Pero hai outra –para nós moito máis abraiante e arrepiante, e que poderiamos chamar Hiperrealismo máxico e/ou lírico– na que Brutcher semella estar atopando o seu auténtico xacer. Sen refrear esa arela de denuncia que aproa a súa procura, Brutcher, coma os grandes superrealistas, é quen de avir o onírico e o verídico, o tenro e o cruel, o carnal e o espiritual cristalizando a súa aparente dualidade, reconciliando o seu suposto antagonismo iónico. E de facelo xa cun folgo de seu. Sobre todo nos retratos, xénero que domina e que a fascina pola dobre posibilidade que sempre ofrece de, por unha banda, recrearse nos detalles externos, e, por outra, mergullarse na psicoloxía da persoa/ollada.

             “A nivel estético”, di ela, “os retos que ha enfrontar un pintor abstracto ou de calquera outro estilo son semellantes ós dun pintor realista. Todos arelamos o mesmo: o equilibrio entre a forma e o fondo, a cor e a luz…  Plasmar un sentimento ou unha sensación extraordinaria. Retar ó espectador a que se vexa no noso espello, mais sempre co propósito de provocar algo nel: quer ledicia ou mágoa, quer acougo ou desacougo.”

 

             Un sinal claro de que Brutcher vén de iniciar a súa madurez é o seu “absoluto convencemento da responsabilidade que temos de deixar algo tras de nós; de facermos algunha contribución, por mínima que sexa, á Humanidade, en compensación polo usufruto deste planeta e dos seus bens durante a nosa estancia aquí”.

            Secasí, nun mundo no que a consecución do éxito semella ser o cénit da dita, Brutcher afirma “pintar polo pracer de pintar”. “Non me obsesiona ren o feito de realizar ou non esa gran obra pola que, en teoría, podería ser lembrada. Para min, o esencial, coma creadora e coma persoa, é o proceso en si. O camiño, non a meta.”

          Pintar foi a vía que ela escolleu para pagar a súa débeda coa Vida. E, a xulgar polos dons cos que esta está a agasallala a ela e polas marabillas coas que ela está a agasallarnos a nós, ben podería morrer tranquila.   

 

(Publicado hoxe no suplemento “Luzes” da edición galega de El País.)

Cine de Vangarda na Escola de Arquitectura

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Propostas culturais | Posted on 11-02-2010