Entrevista con José Antonio Martínez sobre Plath

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Audios radio, Entrevistas | Posted on 30-04-2010

Ise home xeneroso e culto, gran propalador da Beleza, a quen non coñezo aínda persoalmente… José Antonio Martínez, director e locutor do programa de ORM, “Las personas del verbo”, vén de entrevistarme sobre Hughes. A entrevista emítese iste domingo. Xa o ano pasado tivo a xentileza de entrevistarme verbo de Plath. Velaquí o link daquela entrevista, que xa esquecera e acabo de atopar:

http://www.rtrm.es/servlet/rtrm.servlets.ServletLink2?METHOD=DETALLEALACARTA&serv=BlogPortal2&idBlog=25&ofs=0&orden=2&orden2=33&idCarta=21&sit=c,5,ofs2,10&mOd=2870&autostart=RADIO

Dúas obras de Héctor Santos-Díez

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Fotos alleas, Propostas culturais | Posted on 29-04-2010

De vagariño, con gran traballo e asisada disciplina (as dúas rúas entre as que vive, n’A Cruña), Héctor Santos-Díez está a devir nun dos nosos mellores fotógrafos, especializado en arquitectura. Gústanme tódalas súas obras, pero especialmente as que teñen ise toque superrealista que eu tanto amo; ou esoutras, coma estas, nas que a pintura, a escultura e a fotografía semellan acrisolarse…
Copyrights: Héctor Santos-Díez

Tono: o amador inxenuo

Posted by Xoán Abeleira | Posted in da serie "O creador no seu obradoiro" (El País) | Posted on 29-04-2010

 

          Un dos tópicos que, aínda hoxe, continuamos a sentir en calquera mostra de arte contemporánea, novel ou consagrada, é ese marabilloso de que “Boh! Isto tamén o fai o meu fillo!”. Marabilloso, abofé, pois, baixo o seu ton pretendidamente desprezativo, encerra unha gran verdade: a de que só os creadores iluminados son quen de preservar o seu neno interior. Isto é: a capacidade de abraio, de enlevo perante os misterios do universo.
          O avó de Tono (Santiago, 1967) foi “debuxante con Castelao”, e o pai “debuxante de andar por casa”. Por iso, por tradición familiar, “a miña nai pasaba o día acirrándome: Tono, debuxa! Debuxa, Tono!”. E o rapaz fíxolle caso. Tanto que, ós sete anos, instalado xa n’A Coruña, conseguiu ver impresas varias das súas primeiras obras en La Voz de Galicia. Dende entón, malia ter pasado por varias escolas de Galicia e Cataluña; malia ter aprendido dos mestres antigos e modernos, Tono segue a ser un neno. Un neno que pinta e esculpe.
          Cando lle preguntas polo que está a procurar nesa Cova de Hefesto que é o seu obradoiro, responde axiña: “A inxenuidade.” Palabra que, consonte il, “entraña os sensos de cortesía, de respecto, e sobre todo de Amor.” Por iso “eu defendo a inxenuidade coma modo e método de vida.” Por iso, ben cabe aplicarlle a este venerador de todo o venerable o verbo que San Juan de la Cruz inventou no Cántico espitual: “Adamar: amar dobremente.”
          Il mesmo tentou explicar a súa sinxela filosofía “da vida e da arte, que para min son inseparables, xa que a arte me aferra á vida e, asemade, me mergulla nun mundo paralelo e irreal”, nun manifesto no que bulen aforismos coma estes: “A realidade é mentira.” “O ser humano é o tema máis vizoso e apaixonante que existe.” “As formas non imitan a Natureza: acompáñana.” “O encontro da forma e da cor é froito do azar.” “Os erros son pasos cara a adiante.” Tono, xaora, dubida de todo o que ve porque coida que “a certidume é o principio da fin”. Mais se hai algo que ten ben claro é que “a arte, esoutra maneira que ten a vida de se manifestar, é tan sagrada coma esta”. E, malia ser un ateo confeso (ou máis ben “un seguidor do Tao”, desa enerxía cósmica indefinible pero transmisible, e presente en tódolos seres e en tódalas cousas), asegura “vivir e traballar coma un monxe, pois para min crear é rezar, rezar arreo”.
          Tono recoñécese “ante todo pintor, aínda que eu sempre digo que estudei pintura para me facer escultor!”. Le Forgeron de Rimbaud. O forxador de soños. O ferreiro do superreal. Non en van, o eixo do seu obradoiro é ise chintófano máxico que en galego posúe, curiosamente, unha chea de sinónimos: bigornia, engra, incre, zafra, craveira. O ferro e o lume. Dous dos símbolos de poder (construtor ou destrutor) máis enraizados no noso inconsciente colectivo.
          Hai uns meses, Tono sufriu “unha epicondinite moi grave, e coidei que endexamais volvería forxar”. Ende ben, conseguiu curarse, e, agradecido, “coma unha sorte de ofrenda ou de exvoto”, artellou unha escultura estrañísima, fermosísima, titulada O brazo do escultor. Un acto que revela perfectamente o seu xeito de “estar no mundo”: o mesmo cós dos xamáns de Lascaux ou Altamira; o mesmo cós dos videntes precolombianos ou africanos. Agora, con azos renovados, non para de tallar, arroxar, brunir, repuxar… coma un neno. De apañar todo o que o azar obxectivo lle guinda ó seu paso para, como di il, re/crealo… coma un neno. E alí, no cimo do Monte Alto, vén de preparar a súa primeira mostra integramente de esculturas. Fetiches e tótems con nomes tan engaiolantes coma Retrato do Sol ou O inventor de bágoas que agora poden verse na Galería MoretArt.
          É certo que en todos iles, igual que nos seus cadros, ladra a influencia de Ernst, Klee, Miró ou Giacometti. E, moi por riba desta, a da chamada “arte primitiva”, que cada vez ten máis presenza no seu labor. Pero, como aseverou Octavio Paz referíndose a René Char, Tono “non mente”. Il, coma os seus propios pais, ten “pais putativos: quen non?” Mais il, coma iles, como fixeron tódolos membros desa antiquísima liñaxe de seu, está a acrisolar a súa herdanza para conformar algo distinto. Proba diso son xa algunhas pezas inclasificables coma Nai Natureza ou Polifemo. Ídolos que nos atraen co mesmo magnetismo, co mesmo halo sacro que esoutros perante os cales Tono se axeonlla con auténtico fervor.

Patti Smith: Footnote to Howl (live)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Propostas culturais, Vídeos | Posted on 27-04-2010

 

 

Pra comela: daquela e arestora… 

 

Catro ecos dun “Ouveo” (e II)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Audios radio, Traducións, Vídeos | Posted on 26-04-2010

Dous fragmentos de “Un supermercado en California”.

Catro ecos dun “Ouveo” (I)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Audios radio, concertos, Traducións | Posted on 26-04-2010


Primeira versión do vídeo

Segunda versión do vídeo

Catro fragmentos, catro pequenas mostras dos ensaios previos á estrea da peza “Música para un Ouveo”/”Música para un Aullido”: dous de “Nota a pé de páxina de Ouveo” e dous de “Un supermercado en California”. Textos: Allen Ginsberg. Música e dirección: Borja Costa. Recitado, tradución e notas: Xoán Abeleira, cun quinteto formado por: José Ramón García Vázquez (piano), Andrés Cruz (primeiro violín), Elisa Raposo (segundo violín), Sara Gómez Yunta (viola) e Guillermo Martínez (violoncello), coa colaboración especial, coma mestres de cerimonia, de Manuel Rivas (A Cruña) e Fran Alonso (Vigo).

Reproducidob con permiso de Borja Costa.

Copyrights da música: Borja Costa.

Copyrights da tradución e das notas: Xoán Abeleira

 http://homenajeaallenginsberg.blogspot.com/

CÉSAR VALLEJO: MURO NOROESTE (E II)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña | Posted on 25-04-2010

Estraño texto, abofé, ise “Muro noroeste” de César Vallejo que publiquei a semana pasada, traducido ó galego. Estraño, ben estraño tamén o libro de estraño título ó que pertence. Esas Escalas melografiadas cuxo adxectivo, creado a partir dos termos gregos melos e graphos, non existe pero existe. De melos, “mel”, mais tamén “melodía”. De graphos, “grafía” e tódolos seus derivados. Escalas, xa que logo, musicais, melodiosas. Escrita sonora, si, a do indio Vallejo, que, coma tódolos poetas de verdade, coma Rilke, coma Lorca, coma Novoneyra, inventou a súa propia linguaxe a partir da súa propia lingua: a lingua do seu pobo.

            Afirma a cronoloxía do peruano que (“hai golpes nesta vida, eu non sei”) en agosto de 1920, un ano despois de se iniciar a ditadura de Leguía, “o mozo vese enleado nuns incidentes políticos polos que vai parar, canda outras quince persoas, ó cárcere de Trujillo”. Alí, durante 112 días contados, compón as súas escalas e algúns poemas de Trilce.

            “Muro noroeste” é o texto que abre o libro. Mais de qué fala, de qué canta o corvo suramericano encerrado na gaiola? Eu coido que da Lei do Karma. A lei da causa e efecto que, consonte as moitas e distintas ciencias do espírito orientais, rexe non só as nosas vidas presentes e futuras senón o mesmiño Universo: “Todo efecto no Universo –afirma un artigo sobre o tema, quitado de Internet– foi precedido por unha causa ou conxunto de causas específicas. E esa causa é, á s o efecto de causas previas. A lei kármica é a lei da causa e do efecto, da acción e da reacción. Cando provocamos unha perturbación traumática en nós mesmos ou noutros, a acción fica gravada nos patróns de memoria do chakra muladhara. A semente foi plantada e manterase vibrando nas profundidades da mente, aínda que fose conscientemente esquecida. Levámola connosco dunha vida á outra, de nacemento en nacemento, ata que un día abrolla no froito da nosa acción-reacción.”

Asieu: todo acto ten sempre unha consecuencia natural, e esta non só recae na persoa que a goza ou que a padece senón tamén, tarde ou cedo, nesta ou na vindeira existencia, na persoa que realizou ise acto. Se a semente que plantas é de maza, obterás unha mazaira. Mais se é de ortiga, obterás unha ortiga. Así de claro. Así de inxel. E así de xusto.

Ben, pois desa Lei, desa xustiza é da que eu penso que fala Vallejo. Unha que, pra il, opera tacitamente”; que se exerce “en subterránea harmonía, ó outro lado dos sentidos, das randeeiras cerebrais e dos mercados”; que actúa “por debaixo de tódalas superficies e por detrás de tódolos lombos”. Isto é: no noso interior, no cerne de tódalas cousas e de tódolos seres: “máis dentro –di il– de tódolos dentros, dos tribunais e das falconas”. Pero –detalle ben importante– esa xustiza universal (a “xustiza poética”?) que opera, que actúa de por si, non é vingativa. O seu pulo, implacable pero nobre, é o “poderío do amor”. A mesma enerxía (re)equilibradora que, consonte Dante, move o ceo e as estrelas…

            No relato, o pensador protagonista comeza preguntándose se o feito de matar un home e un araña non é ídéntico, e por qué o primeiro está castigado coma delito e o segundo non. Pois, acaso non son dous seres vivos, dous organismos, dous membros dise corpus inconmensurable que chamamos Natureza, Vida?

            Coma pró buda Gautama, pró filósofo preso a raíz de tódolos males do ser humano é a ignorancia. O seu descoñecemento de si e desa Lei Suprema, rigurosa pero xusta, da que ninguén escapa, e que, por mor da nosa ignorancia, das nosas reaccións cegas, determina os nosos actos. Mellor dito: esa Lei da que só os sabios e os compasivos logran librarse, xa que iles si saben, si chegan a ver e, xa que logo, a comprender o seu funcionamiento. E se son quen de facelo é porque cadora son conscientes de todo canto acontece dentro e fóra diles. Por iso asevera Vallejo: “O home que ignora a qué temperatura, con qué suficiencia fina algo e principia un outro algo; que ignora dende qué matiz o branco xa é branco e ata ónde; que non sabe nin saberá endexamais qué hora empezamos a vivir, qué hora empezamos a morrer, cándo choramos, cándo rimos, ónde o son limita coa forma nos beizos que din: eu… non chegará, non pode chegar a saber ata qué grao un feito cualificado de criminal é criminal.” Por iso pregunta Vallejo: “O home que ignora a qué hora o 1 acaba de ser 1 e comeza a ser 2, que mesmo dentro da exactitude matemática carece da inconquistable plenitude da sabedoría, cómo poderá nunca chegar a fixar o substantivo momento delincuente dun feito, a través dunha urda de motivos de destino, dentro da gran engrenaxe de forzas que moven seres e cousas fronte a cousas e seres?”

            A xustiza que practican os xuíz que fitan os feitos a través dos seus “tintos lentes” non é A Xustiza. A verdadeira Xustiza é esa: a que nós mesmos nos infrinximos a nós coas nosas propias accións, nobres ou innobres, beneficiosas ou prexudiciais. Pura lóxica: se levamos unha boa vida –deixando de facer o que nos fai mal a nós e ós demais, facendo o que nos fai ben a nós e ós demais, e practicando un método que nos purifique a mente– daquela teremos unha boa vida e unha boa morte. E mesmo pode que xa non renazamos máis, ou que entremos noutro estadio de existencia mellor. Mais se levamos unha vida ruín… Ai míseros de nós! Daquela a nosa ruindade voltará a nós coma un boomerang durísimo. E todo o daño que lle fixemos ós nosos semellantes recaerá sobre nós, algún día, algún ano, á hora dalgunha vida ou á hora dalgunha morte, multiplicada espantosamente.

           

Un par de zapatos mortos (versión en galego e castelán)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña | Posted on 24-04-2010

Isto é todo o que ficou dil. Ou dela: a fotografía non permite enxergar o sexo do esqueleto nin a clase de zapatos que podrecen canda il. Aínda que si: máis ben semellan os dun home. Un ser humano, a fin de contas, que… Aínda ten os pés aparafusados niles. Non. Non os pés: os ósos das dedas xa roídas, xa comestas en cadanseu sartego.
          Qué facilidade teñen os vermes para coarse en tódalas partes de noso! O Leteo existe, xaora. É Il: o río de insectos, de herbas, de microorganismos que nos leva todo cando o vadeamos. Mesmo a memoria que fomos amasando e a lembranza que, con sorte, deixamos entre os nosos…
          Importan istes zapatos mortos? As súas pegadas por enriba e por embaixo da terra? O percorrido que fixeron denantes de finaren e ise paseo definitivo que alguén lles fixo daren denantes de fusilalos? Foi iste o calzado daquil rapaz a quen obrigaron a cavar o mísero Alén da súa mai, das dezasete rosas patexadas en Grazalema e ó que logo o guindaron tamén a il cun tiro na choliña?
          Quén sabe. Probablemente xa eran vellos cando caeron… istes zapatos. Probablemente o seu dono non tiña máis ca estas soas solas furadas para ir e voltar do traballo, para tomar unha cunca cos compañeiros na Adega da Rebeldía, para pedir fiada unha boroa de millo tan negra coma a fame, tan dura coma elas…
          De qué nos falan arestora estas linguas de coiro derramado? Das súas historias, das súas esperanzas, dos seus labores en prol dun futuro coutado brutalmente? Fálannos delas ou fálannos de nós: do que fomos, do que somos e do que, se cadra, podemos ser ou non ser de novo? Qué están a pedirnos dende a súa morte? Qué está a esixir o seu po? Algo de sol ou máis néboa? Xustiza ou indiferenza? Serve de algo que arestora as desentrañemos? Cómpre lembralas, rescatalas, restituírlles… non xa a súa dignidade senón cando menos a súa identidade? Podemos e debemos montar unha exposición para reconstruír os rostros de tres damas da época de Brigantium mais non podemos nin debemos exhumar a barbarie que enraizou istes zapatos na medula do seu dono?
          Abofé, morreron os asasinos e os asasinados. E, canda iles, disque o pasado cruento que provocaron os uns e sufriron os outros: cárcere tras cárcere, vexación tras vexación, tortura tras tortura. Mais, soterrados nas infames foxas do Estado, agardando a que alguén identifique o seu número cuberto de pólvora sen magnolias e os devolva, por fin, ás familias daquiles que os levaron un día, xacen centos de milleiros de zapatos tan inocentes coma istes.
 
 

UN PAR DE ZAPATOS MUERTOS

Esto es todo lo que quedó de él. O de ella: la fotografía no permite distinguir el sexo del esqueleto ni la clase de zapatos que se pudren con él. Aunque sí: más bien parecen los de un hombre. Un ser humano, a fin de cuentas, que… Aún tiene los pies atornillados en ellos. No. No los pies: apenas los huesos de los dedos, ya roídos, carcomidos en sus respectivos sepulcros.
¡Con qué facilidad se internan los gusanos en todo aquello que, un día, imaginamos nuestro! El Leteo existe, no hay duda. Es él: ese río de insectos, de hierbas, de microorganismos que nos arranca todo al vadearlo. Incluso la memoria que fuimos amasando día a día y el recuerdo que, con suerte, legamos a aquellos que nos aman…
Pero ¿importan estos zapatos muertos? ¿Las huellas que trasudaron encima y debajo de la tierra? ¿El recorrido que hicieron antes de perecer y ese paseo definitivo que alguien les hizo dar antes de fusilarlos? ¿Era éste el calzado de aquel chaval al que obligaron a cavar el mísero Más Allá de su madre, de las diecisiete rosas pisoteadas en Grazalema, y al que, luego, también lo arrojaron a él con un tiro en la nuca? ¿Conoció este muerto en vida a alguna de las mujeres de Dueñas cuyo grito de dolor, cuya agonía de espanto aún hace temblar la tierra?
Quién sabe. Probablemente ya eran viejos cuando cayeron… estos zapatos. Probablemente su dueño no tenía más que estas solas suelas perforadas para ir y volver del trabajo, para tomar una taza de vino con los compañeros en la Bodega de la Rebeldía, para pedir fiada una bolla de centeno, tan negra como el hambre, tan dura como ellas…
¿De qué nos hablan ahora estas lenguas de cuero estragado? ¿De sus historias, de sus esperanzas, de su labor en pro de un futuro zanjado brutalmente? ¿Nos hablan de ellas o de nosotros: de lo que fuimos, de lo que somos y de lo que, quizás, podemos ser o no ser de nuevo? ¿Qué nos están pidiendo desde su muerte? ¿Qué nos exige su polvo? ¿Algo de sol o más niebla? ¿Justicia o indiferencia? ¿Sirve de algo que ahora las desentrañemos? ¿Hace falta recordarlas, rescatarlas, restituirles… no ya su dignidad sino al menos su identidad? ¿Podemos y debemos montar una exposición para reconstruir los rostros de tres damas de la época de la romanización pero no podemos ni debemos exhumar la barbarie que enraizó estos zapatos en la médula de su dueño?
Ciertamente, murieron los asesinos y los asesinados. Y, con ellos, todo el pasado cruento que provocaron los primeros y sufrieron los segundos: cárcel tras cárcel, vejación tras vejación, tortura tras tortura. Pero, enterrados en las infames fosas del Estado, aguardando a que alguien identifique su número cubierto de pólvora sin magnolias y los devuelva, por fin, a las familias de aquellos que los calzaron un día, yacen cientos de miles de zapatos tan inocentes como estos.

Miraxes: “Música para un Ouveo”

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Críticas, Recitais, Vídeos | Posted on 22-04-2010

Crítica de “Música para un Ouveo” from Xoán abeleira on Vimeo.

Gracias/Grazas ó meu máis que querido amigo Héctor Santos-Díez (se cadra o mellor fotógrafo de arquitectura que hai arestora na Galiza), descubro iste vídeo de “Miraxes” que non vin no seu día. Faime moita ilusión que o presente Antón Lopo, pois il estivo no recital-concerto de Vigo e… En fin, fíxome a maior loanza que recibín endexamais coma creador (cousa que, xaora, non penso repetir eiquí pero que tampouco non esquecerei na vida).
Eis, xa que logo, pra vós, benquerid@s, un anaquiño daquela experiencia formidable, marabillosa pra min, pra nós: todas e todos os meus compañeiros de equipa, empezando polo compositor Borja Costa, que escribiu unha peza milagrosa…

Un libro sobre Lennon

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos alleos | Posted on 19-04-2010

Un artigo sobre un libro sobre Lennon. Interésame especialmente esa frase dil de que <<a vida é o que nos ocorre mentres facemos plans>>. Xaora: mentres temos a cabeciña ocupada arreo no pasado ou no futuro próximo ou lonxíncuo, a vida pasa ó noso carón sen decatármonos, ai…

 

http://mas.laopinioncoruna.es/canales/musicafolk/2010/04/19/un-libro-con-moito-material-grafico-reflicte-a-traxectoria-de-john-lennon/