Mulleres superrealistas: Leonora Carrington

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña, Fotos alleas | Posted on 11-04-2011

A nena tiña visións dende os dous anos. Coma William Blake. Coma Patti Smith. Afirmaba ver a Dagda, ver os Tuatha de Danann, ver os mesmiños Sidhe, os trasnos dos que lle falaba a súa nanny, en cada recuncho. E, inda por riba, entenderse cos animais. Ser ela un animal: a egua compañeira de Tártaro, o seu rocking horse.

            – Que fas?, preguntábanlle ó vela inclinada sobre o seu caderno.

            – Un Manual de desobediencia.

             A nena pintaba e escribía coas dúas maos: a dereita e a esquerda. E de esquerda a dereita. Pintaba e escribía ó revés que todo o mundo. A nena era especial. Especialmente salvaxe. Especialmente rabuda. Mística. Indomable. Rexeitaba todo o futuro que os seus pais, magnates da industria textil, lle preparaban. Como non ían tela por rara?                 

            Mary Monica Moorhead, a súa avoa materna, de ascendencia irlandesa, coma a súa mai, contoulle un día que Noé impediu que a hiena subise á Arca porque papaba cadáveres e ganía imitando o riso do ser humano. Mais, despois do Diluvio Universal, cruzáronse o lobo e a pantera, e a hiena renaceu. A hiena, que ten dos xemas no canto de ollos. “E se alguén a mata –díxolle a avoa–, lle quita as pedras e as pon su a lingua, pode predicir o futuro.” Por iso, se cadra, a nena liberou unha hiena no zoo e convenceuna pra que a suplantase coma debutante o día no que os seus pais a presentaron en sociedade, perante os reis de Inglaterra. Por iso, se cadra, a nena deveu nunha creadora vidente…

            O pasado 6 de abril, Leonora Carrington, a maior e mellor pintora e escultora superrealista, xunto con Remedios Varo, cumpriu noventa e catro anos. E velaí segue a maga: pintando, esculpindo, escribindo, loitando, soñando, meditando… En van podería resumir eu aquí a súa accidentada pero fabulosa vida (cousa que, ademais, xa fixeron outras persoas nun cento de vídeos e de páxinas de Internet). Tan só vou destacar seis momentos decisivos da súa benéfica existencia.

            A súa infancia en Lancashire, onde comezou a familiarizarse cos temas que predominan na súa obra: o mundo onírico, a mitoloxía celta, universal, a astronomía, a alquimia… e os animais, sempre os animais: os seus “axudantes xamánicos”.

            A súa viaxe a Italia, onde, en vez de asistir ás clases nas que intentaban facer dela unha lady convencional, regalou os ollos perante os cadros de Frai Angelico, do Giotto, de Piero della Francesca, de Giovanni di Paolo, de Archimboldo, de Cimabue…

            A súa xuventude en París, onde, a través do seu amor por Max Ernst, coñece ós membros do grupo superrealista e comeza a expoñer e a publicar en Francia e en Europa.

            1939-1941, o período do que Ernst é internado nun campo de concentración nazi; Leonora sofre inmensamente, ata case que enlouquecer; cruza a fronteira e chega ó Madrid franquista; alí descóbrea un espía enviado polos seus pais e intérnaa nun manicomio de Santander (a experiencia que relata nas arrepiantes Memorias de abaixo); lisca a Portugal, dende onde, grazas á xenerosidade de Renato Leduc, con quen casa pra conseguir o visado, chega a México. 

            Alí reencontra a Ernst, e traba amizade co grupo de Remedios Varo, Benjamin Péret, Frida Kahlo, Diego Rivera, Kati Horna, Tina Modotti, Gerda Taro, Alice Rahon… Alí casa co seu home, Emerico Weisz, e ten dous fillos. Alí enchóupase da espiritualidade indíxena e volve pintar, esculpir e escribir arreo. Indo de México a Estados Unidos, e de Estados Unidos a México. Ata o de agora.

            Entre medias… Hai un episodio da súa vida do que eu sei ben pouco porque hai ben pouca información, pero que me interesa moitísimo: a súa aprendizaxe cun lama tibetano que lle ensinou diversas técnicas de meditación budista e que a iniciou nos misterios do Libro tibetano dos mortos –algo que tamén se advirte no seu labor, interior e exterior…

            Coincidindo co seu noventa e catro aniversario, a escritora e xornalista Elena Poniatowska (nomeada “galega universal” pola AELG) agasallouna con Leonora, a súa biografía novelada, que a editorial Seix Barral vén de publicar. Secasí, eu recoméndolles a vostedes que acudan mellor ás fontes: ós numerosos catálogos que existen verbo da súa obra e ós seus relatos –publicados en España pola editorial Siruela. E tamén ós ensaios que publicou Lourdes Andrade denantes de morrer atropelada por un coche (Leyendas de la novia del viento e Leonora Carrington: historia en dos tiempos) ou ó libro que lle consagrou Julia Salmerón na “Biblioteca de Mujeres” de Ediciones del Orto.  

            Que Prim (o alcume que tiña a cativa “altiva” na casa) soubo aproveitar estoutra vida súa e convertela nun don pra ela mesma e prós demais salta á vista, nótaselle na cara. Nun documental emitido pola televisión mexicana, a muller-nena-visoira comenta: “Pra coñecérmonos a nós mesmos, cómpre principiar precisamente por aquiles aspectos nosos que rexeitamos. Eu, por exemplo empecei establecendo unha comunicación con esa parte de min que, por dicilo dalgún xeito, podería pintar unha vella encabuxada, estúpida, antipática.” Ou sexa, dialogando coa súa Sombra.

            Aquela nena especial que, de non ter labrado o seu propio destino, tería acabado realmente tola nunha cela de castigo de Sudáfrica, insiste: “Cómpre principiar pescudando qué ou quén está a dicir esas cousas tan tremendas en min. Quén me maltrata así. Quén pode xulgarme dunha maneira tan radical… Porque dentro de nós bule unha chea de personaxes, convive unha infinita zooloxía. E só establecendo unha comunicación sincera e auténtica entre esas partes de nós podemos chegar a aceptarnos tal e como somos. ”   

 Foto: Autorretrato de Leonora Carrington (1938) en St Martin d’Ardèche,
onde viviu con Max Ernst ata que o capturaron os nazis.  O cadro titúlase “Samaín”.        

http://gruposurrealistagalego.blogaliza.org/2011/04/07/aniversario-de-leonora-carrington/

Os comentarios están pechados.