BO NADAL e "a cousa éche así"

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 25-12-2009

Recibo, vía Sol Rivas (esa Poeta Múltiple, chea de talentos: http://xoanabeleira.blogspot.com/2009/12/o-creador-no-seu-obradoiro-sol-rivas.html) a mellor felicitación de Nadal que me enviaron endexamais: esta marabillosa interpretación súa -coido eu- da Orixe do Mundo, de Courbet.
Vai por Ela. Pra Vós.

A MIÑA OBRA FAVORITA D’EL ROTO

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 23-12-2009

Andrés Rábago, máis coñecido por El Roto, é tamén pintor, e arestora está a expoñer parte da súa obra na Galería BAT de Madrid, Calle de María Guzmán 61. Esta viñeta, que eu teño recortada e enmarcada na miña casa, é a que máis me gusta dil, pois véxoa coma unha síntese desa ciencia do espírito chamada budismo.

A SOMBRA (do Moucho)

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 23-12-2009

NON CHE TEÑO MEDO MOUCHO
MOUCHO NON CHE TEÑO MEDO!
(Copyright: Xoán Abeleira)

MARROCOS É DE ESPAÑA E ESPAÑA DE MARROCOS, OU…

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 22-12-2009

Veño de estar, hai un cacho, no Kebab de Abdennour, un rapaz arxelino que está a prol da independencia do pobo saharaui. Fronte a il, ó meu carón, como case que tódolos días, había un rapaz marroquí polo que sinto certa simpatía, xa que ten cara de boa persoa e, consonte Abdennour, “é moi traballador”. O rapaz, secasí, está en paro, e eu, de cando en vez, invítoo a unha cervexa e mesmo a cear. Mais hoxe… En saíndo a relucir o tema de Aminatu Haidar, boteime a tremer, pois temía a súa reacción: “Esa é unha traidora”, afirmou encabuxado. “Se non quere ser marroquí, que lisque, que marche!” Curiosamente, o rapaz tamén coida que Ceuta e Melilla “pertencen a Marrocos”, igual cós españois (incluídos moitos dos que istes días apoiaron a Haidar) pensan que “Gibraltar pertence a España”, así como cren que “Ceuta e Melilla, Galiza, Catalunya e Euskadi son españois”… Eu evitei a discusión (de qué tería servido?), e limiteime a dicir o que coido evidente: que calquera pobo ten dereito a se independizar se así o desexa a maioría dos seus habitantes. “Porque, mira -díxenlle- un pobo é coma un fillo; e cando un fillo quere marchar de casa, os pais só teñen tres solucións: encerralo nunha habitación, matalo ou deixalo marchar, non é?”. E eu espero que Marrocos, igual que España, opten, chegado(s) o(s) caso(s), pola única, pola mellor solución: deixar que cada quen rexa o seu destino.

RÊVES

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 22-12-2009

Hoxe tiven dous soños: un con André Breton (unha charla fonda e esclarecedora), e outro con Audrey Tatou (un encontro intenso e enmeigante). Entremedias, Breton amosoume un obxecto de René Char, ou, máis ben, do Capitán Alexandre, o alcume que elixiu o poeta provenzal mentres estivo no maquis…

Non está mal pra unha noite!

UN RELATO DE JOHN BERGER: CUESTIÓN DE SITIO

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 21-12-2009

Riba da testa da vaca, o fillo coloca unha carauta de coiro negro e átalla ós cornos. O coiro deveu negro de tanto usalo. A vaca non ve nada. Por vez primeira, unha noite súbita vén de caer sobre os seus ollos. En menos dun minuto quitaranlle a carauta, cando xa estea morta. Ó longo dun ano, no traxecto de dez pasos que hai entre a corte de xaxún e o matadoiro, esa carauta de coiro fornece vinte horas de noite.
Un vello e a súa muller, quince anos máis nova ca il, e mailo seu fillo, que ten vinte e oito, levan o matadoiro.
Como non ve nada, a vaca resístese a camiñar, mais o fillo turra da corda que esta leva atada ós cornos, e a mai vai detrás, colléndoa do rabo.
“Burriño”, dise o labrego a si mesmo, “se quedases con ela dous meses máis, ata que dese algún xato… Pro daquela xa non poderiamos munguila, e, despois de parire, perdería peso… Non, non, agora é o momento.”
Ó chegar á porta do matadoiro, a vaca resístese de novo, mais logo deixa que a mai e o fillo turren dela ata que dan en metela.
Dentro, case que á altura do teito, hai unha rede de raís. Por iles rodan as poleas, e de cada polea colga unha barra cun garfo no cabo. Un rapaz de catorce anos ben pode empuxar ou tirar da carcasa dun cabalo de catrocentos quilos pendurada dise garfo.
O fillo achega a pistola de matadoiro á cachola da vaca. Nas execucións, a venda nos ollos volve pasiva á vítima e, asemade, protexe ó verdugo da súa derradeira ollada. Nesta, a carauta garante que a vaca non afaste a cabeza da pistola que a deixará inconsciente.
As patas dóbranse, o corpo esbarrígase de súpeto. Cando un viaducto se esborralla, a súa estrutura –vista de lonxe– semella caer devagariño ó val que hai embaixo. O mesmo que as paredes dun edificio tras unha explosión. Mais a vaca esbarrocouse decontado, á velocidade dun raio. Non era cemento o que unía as partes do seu corpo, senón enerxía.
“Por que non a matarían onte?”, pregúntase o labrego.
O fillo introduce un aramio polo buraco do cranio ata o cerebro do animal, uns vinte centímetros. Reméxeo con forza pra se asegurar de que tódolos músculos fiquen relaxados, e logo sácao. A mai suxeita coas dúas maos, agarrándoa polo esporón, a pata dianteira, que está máis alta. O fillo fai un tallo na gorxa e o sangue abrolla a cachón sobre o chao. Por un intre, iste adquire a forma dunha inmensa saia de veludo, cuxa minúscula cintura é o rebordo da ferida. Logo segue a abrollar e xa non se asemella a nada.
A vida é líquido. Os chineses trabucábanse ó crer que o celme vital era o folgo. Se cadra a alma é folgo. As ventas rosadas da vaca tremen aínda. Os seus ollos arregalados xa non ven nada en absoluto. A lingua cólgalle por fóra, a un lado da boca.
Cando lla corten, a lingua pendurará a carón da cachola e do fígado. Tódalas cacholas, as linguas e os fígados pendúranse xuntos, formando unha ringleira. As queixadas abertas de todo, sen lingua; as dentaduras circulares, luxadas cun chisco de sangue, coma se o drama do mundo principiase cun animal, que non era carnívoro, comendo carne. Su os fígados, no chao de cemento, vense unhas manchas de sangue, vermello brillante, a cor das papoulas cando veñen de xenar, denantes de escureceren e deviren púrpuras.
En protesta polo dobre abandono do seu sangue e do seu cerebro, o corpo da vaca retórcese violentamente, e as súas patas traseiras coucean o ar. É abraiante que un animal tan grande morra tan axiña coma un pequeno.
A mai solta a pata dianteira –coma se o pulso fose xa feble de máis pra llo tomar– que cae, toda frouxa, sobre o corpo. O fillo empeza a espelicala, ó redor dos cornos. Faino cunha rapidez que aprendeu do pai, aínda que agora os movementos diste son máis lentos. Moi devagariño, ó fondo do matadoiro, o pai está a tronzar un cabalo en dous.
Entre a mai e o fillo hai unha certa complicidade. Traballan xuntos, medindo o tempo, sen dar nin chío. De cando en vez fítanse sen sorrir pero comprendéndose. Ela vai buscar unha carreta de catro rodas, semellante a un carriño de neno longo, grande e cuberto de calados. Il fende cada unha das patas traseiras cun tallo do seu coiteliño e insire os garfos. Ela preme o interruptor que pon en marcha o guindastre eléctrico. A carcasa da vaca elévase por riba diles e logo baixa ata ficar pousada sobre o lombo, no carriño que iles empurran asemade.
A mai e mailo fillo traballan coma alfaiates. Su o coiro, o pelexo é branco. Xuntos, abren o coiro, dende o pescozo ó rabo, ata convertelo nun abrigo sen botóns. O labrego ó que pertence a vaca achégase ó carriño pra comentarlles por que debían sacrificala: xa tiña dous tetos medio podres, e así era case que imposible munguila. Agarra un dos tetos: está tan quente como cando il munguía a vaca na corte. A mai e o fillo escóitano, pero non lle responden nin paran de traballar.
O fillo tronza e retorce, ata arrincalos, os catro pezuños denantes de botalos a unha carretilla. A mai retira a ubre. Logo, a través do coiro aberto, o fillo parte o esterno cun machado, como cando se lle dá o derradeiro machadazo a unha árbore denantes de derrubala, pois, a partir dise intre, a vaca deixa de ser un animal pra transformarse en carne, igual cá árbore se transforma simplemente en madeira.
O pai deixa o cabalo e atravesa o matadoiro canicando pra saír a mexar. Faino tres ou catros veces cada mañá. Cando vai con algún outro propósito, camiña con máis pulo. Secasí, non é doado saber se agora rinculea debido á presión da vexiga ou pra lembrar á súa muller, moito máis nova, que, malia que a súa vellez pode parecer patética, segue a ser il quen manda.
A muller fítao, inexpresiva, ata que chega á porta. Daquela vólvese solemnemente, comeza a lava–la carne e logo sécaa cun pano. A carcasa arrodéaa, pero ela xa non parece tan tensa. Ben podería estar ordenando a despensa, bardante o feito de que as febras da carne aínda tremen por mor do impacto da matanza, igual que o fai o pelico do pescozo dunha vaca no verao, pra escorrenta–las moscas.
O fillo divide os dous costados da vaca en perfecta simetría. Agora non son máis ca dúas pezas de carne, coma esas coas que soñan os esfameados dende hai centos de milleiros de anos. A mai empúxaos ó longo do sistema de raís ata a báscula. Xuntos, pesan douscentos cincuenta e sete quilos.
O labrego achégase a comproba–lo peso. Xa axustara co matachín nove francos por quilo. Pola lingua, o fígado, os pezuños, a cachola e os miúdos, non lle dan nada. Os pobres do agro non reciben nin un can polas partes que logo mercan os pobres das cidades. Tampouco lle dan nada polo coiro.
Xa na casa, na corte, o sitio que ocupaba a vaca sacrificada está baleiro. O labrego mete alí unha das xatas. O próximo verao xa estará afeita a il, e cada tarde e cada mañá, cando volva dos lameiros e haxa que munguila, saberá moi ben cal é o seu sitio na corte.
(Republico eiquí o primeiro relato dise libro extraordinario chamado Porca Terra, escrito por ise home extraordinario chamado John Berger, aproveitando a ocasión pra corrixir algunha gralla e mellorar algunha frase.)


JOAQUIM SEMPERE: MIRADA SOBRE BOLIVIA

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 21-12-2009

http://blogs.publico.es/dominiopublico/1733/mirada-sobre-bolivia/

O CREADOR NO SEU OBRADOIRO: SOL RIVAS, A AURA NA PEL

Posted by Xoán Abeleira | Posted in da serie "O creador no seu obradoiro" (El País), Sen clasificar | Posted on 19-12-2009

A muller que xena na foto está a atoparse a si mesma, está a ollarse amencer. Mais, igual que nas catas de Francesca Woodman (unha das súas fontes de luz recoñecidas), nesta non se aprecia nin un ápice de narcisismo. Ó contrario. Se este intre de verdade aprehendida nos parece tan efectivo é porque a súa autora deu en transcender o tema. Algo dobremente difícil tratándose dunha imaxe especular.
Pois qué é o que achamos aquí, neste autorretrato feito ex profeso para esta serie? Unha conciencia abrollando, espertando a e á súa primavera. A alba, si, dunha persoa que, asemade, é todas as albas do mundo, todas as persoas do mundo. Por iso nos convence. Por iso nos conmove tanto coa súa entrega total. Nel advertimos xa a característica esencial –nunca mellor dito- do xermolo Sol Rivas: o lirismo. Esta muller que apenas vén de entrar na vintena é poeta en todo o que fai. E fai un mundo de cousas: fotografía, cine, teatro, interpretación… e poesía. Todo nela, todo o dela deita poesía. Mesmo as palabras coas que explica a maneira na que a arte nos transforma: “Coas obras que me abraian pásame un pouco como cando leo un poema e non o entendo de todo. A beleza e a intensidade son moitas veces puras sensacións creadas polo ritmo, a sonoridade, as connotacións das palabras que quedan penduradas da mente, como se esta nese intre for un buraco negro. A partir de aí, dunha sensación, a poesía arrástranos nunha viaxe sinestésica polo interior de nós, do que coñecemos ou ignoramos, do que lembramos ou esquecemos, con todo o peso que as palabras levan para nós sobre os ombreiros. E só a partir de aí, coas sensacións que nos provocan os detalles, é cando principia a comprensión do que non enxergamos, abríndonos ó universo dese poema. Iso é o primeiro que sentimos: a aura que a poesía nos deixa na pel. A asimilación racional chega despois.”
Líricos son, daquela, os horizontes cara ós que se dirixe esta incipiente pero portentosa multicreadora, unha magnífica representante da súa xeración, a cal se define, como di a propia Rivas de si, pola súa arela de “falar de distintos xeitos dunha mesma cousa, xa que, nunha obra, a unión e o enfrontamento entre os diversos elementos son os que crean os significados, espallando e demarcando cadanseus límites.” Líricas as series fotográficas que agora mesmo está a realizar en Buenos Aires, dotadas desa aura, entre onírica e hipnótica, coa que, segundo ela, nos inviste a poesía. Líricas as tres curtametraxes que artellou e dirixiu en Barcelona, onde cursou estudos: Cómo decirte, meu amado (unha reflexión sobre o amor), Sal (sobre a soidade e a frustración) e Ó lombo (sobre a incapacidade que xera o peso do pasado e a culpa). Lírica, tamén, Xeada, a peza que escribiu e interpretou, adobiada de fariña, en cafés e teatros. E líricos, en fin, no senso alto do adxectivo, os poemas que a achan, presta a transcribilos, nos lugares máis afastados do planeta: Fez ou Iguazú.
Denantes de marchar a Arxentina, Rivas deu corpo a un libro de Lino Braxe: Baixo o sol de Mesina. A súa primeira serie impresa. “Esas fotos son unha tentativa de captar, con total sinceridade, a luz que as persoas irradian ós ollos de quen as fita”. Imaxes dun erotismo tan intensamente godardiano coma algunhas de, por exemplo, Vivir a súa vida. A referencia á onda francesa parécelle axeitada a quen recoñece “gustar moito da maneira na que os directores da Nouvelle Vague tratan os xestos. En Godard, os planos xogan coas faces, coas olladas, coa fragmentación do Corpo físico e fílmico, transmitindo grandeza a partir do pequeno. Tamén eu procuro establecer ese diálogo complicado pero impactante entre imaxe, palabra falada e intertítulos.” Un obxectivo que se resume no concepto reverdyano que ela ten do poema visual, na liña dos maiores poetas do cine. Coma Vertov, Buñuel, Vigo ou Antonioni, Rivas aspira “a fundir a linguaxe poética e a cinematográfica nunha abstracción engaiolante, unindo imaxes que non necesariamente estean vencelladas entre si e que adquiran sensos novos por medio da montaxe.” E o símbolo que mellor define ese traxecto que ela xa está a cubrir con tantísimo talento é o do tren. “Encántame porque nel recuperas a sensación de desprazamento que perdes na inconsciencia do avión, e eu creo que o espazo merece ser percorrido a e con conciencia. É como viaxar pola realidade pero ollándoa dende fóra e interactuando con ela asemade. O tren é un desoutros non-lugares nos que vivimos a cotío pero, coma as viaxes son intervalos entre as distintas estacións que, consonte coidamos, conforman a nosa existencia (o traballo, o lecer, a casa…), o tren fainos sentir noutra dimensión, algo distanciada, e moi sensible. Gustaríame que as miñas xeiras fosen así: coma os trens nos que se mesturan as palabras, os sons, as imaxes, as lembranzas, os soños, as sensacións, en fin, de todos os viaxeiros: as que deixan os que marchan e as que traen os que soben.”

CAOS

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 18-12-2009

Se os chamados líderes políticos mundiais non son quen de poñerse de acordo pra salvar a Terra; ou, mellor dito, se non son quen de se unir pra salvar a Humaninade (xa que a Terra ben pode prescindir de nós e seguer existindo como existiu denantes de nós), daquela talvez a Humanidade debería coidar en librarse de toda esa caste de líderes cativos; botalos FÓRA DUNHA VEZ e non votalos máis, pra empezar a se organizar doutros xeitos posibles. Porque o Caos non é Anarquía, nin a Anarquía o Caos. E. como vimos istes días, a policía sempre estivo e segue a estar do lado do Caos…

O CREADOR NO SEU OBRADOIRO: HÉCTOR SANTOS-DÍEZ, A MATEMÁTICA DA INTUICIÓN

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Sen clasificar | Posted on 18-12-2009

Nado en Madrid no 1973, aínda que fillo de pais galegos e morador d’A Coruña, Héctor Santos–Díez élles a personificación da diferenza que existe entre o termo “vocación” e o termo “paixón”. Ou, se o preferiren, entre os dous sensos do termo “afección: 1) movemento da sensibilidade que consiste máis ben nun cambio de estado anímico ca nunha tendencia duradeira, e 2) inclinación ou sentimento de amor, afecto ou simpatía”. Foi ela, a escrita da luz, a que lle produciu esa “alteración”, esa “doenza” que lle fixo abandonar a súa incipiente carreira de arquitecto para emprender a de fotógrafo profesional. Iso si, especializado, precisamente, en arquitectura.
“O meu achegamento á arquitectura e á fotografía”, coméntanos, “ten unha orixe común: o meu pai. El é arquitecto, e montara na casa un pequeno laboratorio de branco e negro, onde me ensinou o básico desta arte, tanto do revelado coma do manexo da cámara.” A partir de entón, e mentres “seguía coidando, erroneamente, que quería ser arquitecto”, Santos–Díez leu todo canto puido ó respecto, asistiu a varios cursiños e entrou no colectivo Ollo de Vidro, ligado á Asociación Cultural Alexandre Bóveda. “Alí aprendín moito”, prosegue, “falando con outros colegas, e rematei impartindo eu mesmo clases de iniciación e de composición, o cal me obrigou a analizar o meu propio traballo para ser quen de explicarlle ós alumnos por qué facía o que facía e cómo. Xaora, ese proceso analítico e de documentación marcou o meu labor, no que, por exemplo, coido e valoro moitísimo a estética, o encadre e a liña.”
Curiosamente, ó entrar na Escola de Arquitectura, “deixei de fotografar edificios, como fixera ata entón, imitando ó meu pai. Se cadra, por desconectar do traballo, se cadra por procurar algo distinto ou pola consabida épica de captar o intre: a máxima cartier-bressoniana de aprehender o suceso preciso no momento preciso, que ás veces semella ser o único patrón válido para que un fotógrafo chegue a ser recoñecido”.
Secasí, un bo día (bo para el e para nós), “farto da carreira –que non da arquitectura– decidín dedicarme exclusivamente á fotografía”, levado, como diciamos ó principio, por unha paixón que, en moi pouco tempo, o converteu nun dos fotógrafos galegos máis admirados no seu eido. De feito, non para de traballar prás mellores revistas de arquitectura e de deseño; empresas e particulares reclámano para promover as súas obras, e o programa cultural Miraxes vén de incluílo nunha das súas últimas emisións.
“Unha reportaxe de arquitectura adoita levarme un día ou día e medio, dependendo do tipo e do tamaño da obra.” No entanto, as imaxes deste creador (coma o autorretrato que encabeza este artigo) teñen moito de musicais e, daquela, de poéticas. A súa é unha lírica abstracta, abofé. Unha lírica ó Stéphane Mallarmé ou ó T.S. Eliot, na que case que nada fica ó azar. Malia que é iso precisamente, o azar, o que tantas voltas transforma unha foto vulgar nunha foto inesquecible. “Eu creo que o estilo de cada fotógrafo abrolla dun conxunto amplo de factores”, asevera, “que van dende a elección do equipo co que traballas ata a túa sensibilidade ou a túa inclinación por certos aspectos visuais dunha escena, tanto na toma coma no procesado posterior das imaxes.” No seu caso, el constrúe “devagar, matinando cada foto en cadanseu lugar, agardando a luz precisa, procurando acertar no punto de vista e na altura, mimando a composición e, sobre todo, mantendo a concentración, cousa fundamental para min.”
Santos–Díez está convencido de que “as fotos hai que elaboralas, anticipalas, prevelas, sabendo o que queres contar de cada edificio para atopar o xeito asisado de facelo”. A súa, xa que logo, semella ser unha poética case que matemática, coma a que, segundo Edgar Allan Poe, seguiu el para escribir “O corvo”. Mais, coma no caso deste (un poeta, en realidade, asolagado, mesmo superado polo seu inconsciente), non hai na arte de Santos–Díez un oco pró marabilloso, pró irracional? “Non sei cómo definilo” retruca el, “mais a verdade é que…” O corazón, consonte os sufís, é a sé da intuición. E ela, a intuición do corazón, a que nos permite ver alén. Por iso, confésanos este admirador do heavy metal, de Neil Young & Crazy Horse, “hai momentos nos que as imaxes nacen máis forzadas, mesmo sufridas, pois notas que poderías facelo mellor, que non estás a atinxir o que buscas. Pero hai outros nos que, de súpeto, todo sae a tergo, a fluír; as fotos boas sucédense unha tras outra; a luz é A Luz; as composicións xenan, si, coma intuitivamente… E iso, claro, prodúceche unha enorme satisfacción.”

(Publicado hoxe no suplemento “Luzes” da edición galega d’El País. Nas vindeiras semanas, irei incorporando os artigos xa publicados desta serie que, se cadra, acabará conformando un libro. As e os interesados na estupenda obra de Santos-Díez podedes vela na súa páxina persoal, que figura no listado da dereita.)