Mon Elle

Posted by Xoán Abeleira | Posted in citas, Obras de outros artistas, Traducións | Posted on 09-03-2011

Monelle achoume errando pola chaira e colleume da man:
– Non tes por qué abraiarte -dixo-, son eu e non son eu;
Volverás acharme e logo me perderás;
Unha vez máis virei estar entre vós, pois poucos homes me viron e ningún me comprendeu;
E ti esquecerasme, recoñecerasme e volverás esquecerme.
 
Marcel Schwob, O libro de Monelle.
Ilustración de Leonor Fini prá Historia d’O

Hakuin Zenji: El canto de la meditación

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Poemas alleos, Traducións | Posted on 03-03-2011

 

Todos los seres son esencialmente budas.

Así como sin agua no existiría el hielo,

Sin el hombre no habría la Iluminación.

Mas, sin saber cuán cerca reside la Verdad,

Los hombres, ofuscados, la buscan fuera de ellos. 

Es como si un sediento clamara por el agua

En medio de una fuente, como si el único hijo

De un hombre adinerado viviese en la miseria.

La razón por la cual sin cesar renacemos

A través de las seis esferas de existencia

Es que andamos errantes por la brumosa senda

De la ignorancia. Así, de tiniebla en tiniebla,

¿Cómo nos libraremos del incesante ciclo

De nacimiento y muerte, de muerte y nacimiento?

Con la meditación que nos concede el Dhamma.

Es el don más preciado que poseemos los hombres,

No hay nada en este mundo que puede comparársele.

Pues la meditación contiene y fortalece

Todas las perfecciones[1] y todos los preceptos,[2]

La invocación al Buda[3] y la vía de las obras.[4]

Entonces, si nos basta tan sólo con sentarnos

Para borrar las faltas de todas nuestras vidas,

¿Cómo podría ser éste un camino erróneo?

La Tierra Pura está muy cerca de nosotros.

Quien, aun sólo una vez, escucha la Verdad

Y la acepta, elogiándola con humildad sincera,

Acopiará por siempre virtudes y riquezas.

Pero quien vuelve un día sus ojos hacia adentro

Y afirma la Verdad en su naturaleza

(En la naturaleza que es no-naturaleza)

Trasciende las palabras, alcanza lo indecible.

Cuando se abre la presa de la eterna unidad

La causa y el efecto ya no se diferencian,

No existe el par de opuestos ni trinidad alguna.[5]

No hay camino ni meta, no hay ir ni retornar.

Y cuando el pensamiento es el no-pensamiento

La canción y la danza acompasan la Ley.

No tiene fin el cielo de la contemplación [6]

Donde brilla la luna de las Cuatro Verdades.[7]

¿Qué puedes añorar cuando nada te falta,

Si el Nirvana está justo delante de tu rostro,

Si a cada instante pisas en ti la Tierra Pura,

Si tu cuerpo mortal es el cuerpo de un buda? [8]

 

 

Hakuín Zenjí (1686-1769)

monje, poeta y pintor zen.

Versión poética de Xoán Abeleira

 

 


[1] Las seis paramitas básicas.

[2] Pañca-sila: los cinco preceptos básicos de la ética budista (sila). 

[3] El nembutsu de la Escuela de la Tierra Pura, a la que pertenecía el autor del Canto: “Namú, Amidá Butsú”, “Veneremos al Buda Amitâbha”.

[4] Karma-marga: uno de los tres medio (junto con jñana-marga, “la vía del conocimiento”, y bhakti-marga, “La vía de la devoción”) para cortar el ciclo de la existencia, el samsâra.

[5] Los “tres vehículos de salvación”: el de los discípulos, el de los pratyekabuddhas (budas solitarios, que no predican) y el de los bodhisattvas. Alusión al capítulo III de El sutra del loto.

[6] Samadhi.

[7] “Las Cuatro Nobles Verdades”.

[8] Debe de hacer casi tres lustros que realicé esta versión en versos alejandrinos, a partir de otra versión en prosa, traducida por un especialista cuyo nombre, la verdad, no recuerdo ahora. Espero que con ella ayude y anime a alguien a meditar.

O “Mañá” de Rimbaud

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Traducións | Posted on 24-12-2010

          Du même désert, à la même nuit, toujours mes yeux las se réveillent à l’étoile d’argent, toujours, sans que s’émeuvent les Rois de la vie, les trois mages, le cœur, l’âme, l’esprit. Quand irons-nous, par-delà les grèves et les monts, saluer la naissance du travail nouveau, la sagesse nouvelle, la fuite des tyrans et des démons, la fin de la superstition, adorer — les premiers ! — Noël sur la terre !
          Le chant des cieux, la marche des peuples ! Esclaves ne maudissons pas la vie.

 

          No mesmo deserto, su a mesma noite, sempre os meus ollos cansos espertan á estrela de prata, sempre, sen que se conmovan os Reis da vida, os tres magos, o cor, a alma, a mente. Cándo iremos, máis alá das praias e dos montes, saudar o nacemento do traballo novo, a sabedoría nova, a fuxida dos tiranos e dos demos, a fin da superstición, adorar –os primeiros! –o Nadal sobre a terra!
          O canto dos ceos, a marcha dos pobos! Escravos, non maldigamos a vida.

(Fragmento de “Mañá”, Unha tempada en inferno, Arthur Rimbaud)

Viaxe, un caligrama de Apollinaire

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Traducións | Posted on 26-10-2010

NOTA: Lamento que arestora non poda facelo en galego (compoñer isto levoume cinco horas!), mais prometo ir sacando máis poemas de Apollinaire na nosa lingua.

Outra crítica verbo de “El azor en el páramo”

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Críticas, Traducións | Posted on 01-10-2010

Layla

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Traducións, Vídeos | Posted on 23-07-2010

 
 

What’ll you do when you get lonely
And nobody’s waiting by your side?
You’ve been running and hiding much too long.
You know it’s just your foolish pride.

Layla, you’ve got me on my knees.
Layla, I’m begging, darling please.
Layla, darling won’t you ease my worried mind.

I tried to give you consolation
When your old man had let you down.
Like a fool, I fell in love with you,
Turned my whole world upside down.

Chorus

Let’s make the best of the situation
Before I finally go insane.
Please don’t say we’ll never find a way
And tell me all my love’s in vain.

Chorus

Qué farás cando te atopes soa
E non haxa ninguén ó teu carón agardando?
Levas demasiado tempo correndo e agochándote
Por mor do teu orgullo tolo.

Layla, velaquí me tes de xeonllos,
Laya, cariño, pregándote.
Layla, por qué non alivias a miña mente apesarada?

Eu fixen por consolarte
Cando o teu vello te abandonou
E namoreime de ti coma un parvo,
Trastrocando todo o meu mundo.

Layla, vexamos o bo da situación
Denantes de que tolee de todo.
Por favor, non digas que xamais a
charemos unha maneira
De aquelar o noso, que o meu amor é en van.

Layla, Layla, Layla….

Ouveo (II), de Allen Ginsberg

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Traducións, Vídeos | Posted on 09-06-2010

 

Teatro Principal de San Iago, 5 de xuño 2010

A reactivármonos…

 

 

II 

 

Qué esfinxe de cemento e aluminio lles abriu a golpes os cranios lles devorou os cerebros e a imaxinación?

Moloch![1] Soidade! Inmundicia! Fealdade! Caldeiros de lixo e dólares inalcanzables! Nenos berrando baixo as escaleiras! Ra­paces saloucando nos exércitos! Vellos chorando nos parques!

Moloch! Moloch! Pesadelo de Moloch! Moloch o sen amor! Moloch mental! Moloch o severo xuíz do ser humano!

Moloch a cadea incomprensible! Moloch o cárcere desalmado e co símbolo da caveira e as tibias gravado nel! Moloch o Congreso de mágoas! Mo­loch cuxos edificios son o Xuízo Final! Moloch a inmensa lousa da guerra! Moloch os gobernos aparvados![2]

Moloch cuxa mente é pura maquinaria! Moloch cuxo sangue é o diñeiro en curso! Moloch cuxos dedos son dez exércitos! Moloch cuxo peito é unha dínamo caníbal! Moloch cuxo oído é unha tumba fumegante!

Moloch cuxos ollos son mil xanelas cegas! Moloch cuxos rañaceos se erguen nas rúas longuísimas coma Xehovás interminables! Moloch cuxas fábricas soñan e croan na néboa! Moloch cuxas antenas e chemineas industriais coroan todas as cidades!

Moloch cuxo amor é petróleo e pedra sen fin! Moloch cuxa alma é electricidade e bancos! Moloch cuxa pobreza  é o espectro do xenio! Moloch cuxo destino é unha nube de hidróxeno asexuada! Moloch cuxo nome é a Mente![3]

Moloch onde sento en absoluta soidade! Moloch onde soño con An­xos! Toleando en Moloch! Mamando vergas en Moloch! Sen amor e sen home en Moloch!

Moloch que se infiltrou ben cedo na miña alma! Moloch onde a penas son unha consciencia sen corpo! Moloch que me sacou aterrado do meu éxtase natural! Moloch a quen abandono! Acordade en Moloch! A luz a fluír do ceo!

Moloch! Moloch! Pisos robots! arrabaldes invisibles! tesouros esqueléticos! capitais cegos![4] indus­trias diabólicas! nacións espectrais! manicomios inven­cibles! carallos de granito! bombas monstruosas!

Eles eslombáronse arreo erguendo Moloch ó Ceo! Pavimentos, árbores, radios, toneladas! erguendo a cidade ó Ceo que existe e nos cubre por todas partes!

Visións! agoiros! alucinacións! milagres! éxtases! todo arrastrado polo río americano!

Soños! adoracións! iluminacións! relixións! toda esa carga de merda sensitiva!

Intuicións e avances! por riba do río! flipes[5] e crucifixións! levados pola enchente! Subidóns! Epifanías! De­sesperacións! Brúos de animal e suicidios durante dez anos! Mentes! Novos amores! Tola xeración! a despenarse polos cavorcos do Tempo!

Auténtico riso santo no río! Eles ollaron todo! os ollos salvaxes! os alaridos santos! Dixeron adeus! Guindáronse dende o teito! á soidade! despedíndose coa man! levan­do flores! Ó río! á rúa![6]


[1] Moloch ou Baal: Consonte a Wikipedia, ‹‹deus dos fenicios, cartaxineses e cananitas, considerado [nun principio] símbolo do lume purificador, e, asemade, do espírito. Na mitoloxía grega, [da que procede a transcrición do nome], identificóuselle con Cronos e Saturno. A resultas dunha catástrofe acontecida no espertar dos tempos, o espírito de Moloch transformouse a si mesmo en escuridade ó devir en materia. Consonte as crenzas fenicias e a herexía agnóstica, o ser humano era a encarnación desa mesma traxedia, e, para redimirse dese pecado, debía ofrecer sacrificios a Moloch. Xeralmente, Moloch é representado como unha figura humana con cabeza de carneiro ou xato, sentado nun trono e cunha coroa ou outro distintivo de realeza, coma un báculo. Os sacrificios preferidos polo deus eran os meniños, especialmente os bebés, por seren os seres máis impregnados de materia, característica que os adultos perdían co tempo ó desenvolver o seu espírito. Nos templos nos que se rendía culto a Moloch atopábase unha enorme estatua de bronce do deus. A estatua estaba oca, e a figura de Moloch tiña a boca aberta e os brazos estendidos, coas mans xuntas e as palmas cara a enriba, disposto a recibir o sacrificio. Dentro da estatua acendíase un lume que se alimentaba cadora durante o holocausto. En ocasións, os brazos estaban articulados, de maneira que os nenos eran depositados nas mans da estatua, que por medio dunhas cadeas levantábanse ata a boca, introducindo a vítima dentro do ventre incandescente do deus.››

Moloch aparece citado, con distintos nomes, en varias pasaxes da Biblia. No poema de Ginsberg, os críticos téñeno polo símbolo da Metrópole de Fritz Lang: a cidade capitalista. Amais, o título Howl entraña un xogo de palabras que moitos críticos e lectores descoñecen, xa que un dos símbolos de Moloch é o bufo, owl, en inglés.  

[2] Stunned: abraiados, aloulados, mais aquí, probablemente, “insensibles ou sen senso; aparvados”.

[3] Este verso lembra o inicio desa xoia da Humanidade chamada Dhammapada, cuxa estrofa inicial afirma que todo o noso sufrimento procede da mente. Como é sabido, Ginsberg e toda a súa xeración axudaron á difusión e á comprensión do Budismo en Occidente, se ben é certo que moitos dos seus integrantes non foron máis aló do simple interese intelectual.

[4] A palabra inglesa inclúe as dúas acepcións do termo “capital: cidade principal; caudal monetario”.

[5] Flips semella aquí sinónimo do termo inmediatamente posterior, high, no senso argótico: flipe, subidón ou colocón – de to be high: estar colocado, flipar. (N. do T.)

[6] Eles semellan ser os protagonistas da parte anterior do poema, mais é imposible non pensar nos suicidios que se produciron trala crise de 1929 e as terribles consecuencias que esta tivo sobre todo prá clase obreira os máis desfavorecidos da sociedade capitalista.

Vinte citas superrealistas pra istes tempos confusos

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña, Traducións | Posted on 21-05-2010

 

1– ‹‹Rebélome, logo existimos.›› (Albert Camus)
2– ‹‹Esa palabra gastada, embulleirada mais sempre marabillosa, que é a palabra Revolución.›› (Jean Schuster)
3- ‹‹É a Revolta mesma, tan só ela a que é creadora de luz, e esa luz non pode coñecerse máis que por tres vías: a Poesía, a Liberdade e o Amor.›› (André Breton)
4– ‹‹O Soño e a Revolución están feitos pra pactaren, non pra se excluíren. Soñar coa Revolución non é renunciar a ela senón facela dobremente, e sen reservas mentais.›› (Ruptura inaugural, texto colectivo de 1947)
5– ‹‹Pero isto non o entenden os que soñan só cos seus propios intereses e, no mellor dos casos, non con traballaren co seu pobo, senón con planificárenlle o traballo, ficando iles, naturalmente, coma sempre, de directores.›› (Luís Seoane a Isaac Díaz Pardo)
6– ‹‹O obxectivo final que anarquistas e superrealistas se dan a si mesmos é un e o mesmo: a restitución integral dos poderes que lle foron arrebatados ó ser humano tanto polas potencias relixiosas coma polas potencias económicas e políticas.›› (Jean Schuster)
7– ‹‹O Superrealismo, na súa definición específica, non coñece outra causa pra si mesmo que non sexa unha continua revelación dos fenómenos irracionais, ata que istes deveñan, igual cós fenómenos racionais, de uso habitual, e que, en última instancia, desapareza toda clasificación e toda xerarquía do interior do espírito. Ise desexo de acabar coa explotación do espírito fúndese coa vontade xeralizada de acabar coa explotación do home.›› (Jean Schuster)
8– ‹‹É preciso non só que cese a explotación do home polo home senón que cese a explotación do home polo suposto “Deus”, de absurda e provocativa memoria. É preciso que sexa enteiramente revisado o problema das relacións do home coa muller. É preciso que o ser humano se pase, con armas e equipaxe, ó lado do ser humano.›› (Jean–Louis Bédouin)
9– ‹‹Un neno nace da unión que dá a ilusión do traballo, mais os pais están a desempeñar uns papeis falsos, e o neno copia istes mecanismos e, daquela, tórcese. Non hai relación auténtica posible (…) Toda sociedade baseada na propiedade e no anceio de posesións –a raíz das nosas doenzas– ha de ser abolida. Ata que iso non aconteza, as persoas e as clases sociais corromperanse unhas a outras.›› (R. W. Fassbinder)
10– ‹‹Non hai que perder de vista que son iles, os fundamentos da sociedade, os que han de ser abatidos e substituídos. É indispensable atacar as institucións e as formas de explotación tal e como estas se manifestan. Asemade, é preciso destruír a rede de ideas prefabricadas que se inculca ó ser humano dende a súa xuventude, non só nos establecementos burgueses de ensino senón tamén na escola primaria, non só na escola senón tamén nos cuarteis de adestramento, na familia, [na televisión], no cine, etc. (…) Contra o réxime de envilecemento e de cretinización ó cal estas ideas falaces serven de armazón, cómpre chamar incesantemente a conciencia á INSURRECIÓN.›› (Jean–Louis Bédouin)
11– ‹‹Esta crise nosa é tan aguda que, pola miña banda, non vexo máis ca unha solución: chegou o momento de revalorizar as ideas femininas a expensas das masculinas, a derrota das cales se consuma arestora dun xeito tumultuoso. Aínda que non fose máis que pra protestar por esta escandalosa situación, é a il, ó artista en particular, a quen lle corresponde implantar ó máximo todo aquilo que se desprende do sistema feminino do mundo en oposición ó sistema masculino (…) Xa non é o momento de entreterse a iste respecto en veleidades, en concesións máis ou menos honrosas, senón de definirse en arte claramente contra o home e en prol da muller, de despoxar ó home dun poder que, como xa demostrou dabondo, iste malgastou, de poñer ise poder en maos das mulleres, de denegar ó home tódalas súas demandas mentres a muller non recobre a súa parte equitativa nise poder, e isto non só na arte senón na vida.›› (André Breton)
12– ‹‹A relixión cristiá (…) a máis hipócrita de tódalas relixións, representa o gran obstáculo espiritual e material prá liberación do ser humano occidental, pois ela é a axudante indispensable de tódalas opresións. A súa destrucción é unha cuestión de vida ou morte.›› (Benjamin Péret)
13– E o mesmo cabe dicir do exército, ‹‹co cal a Igrexa pechou un pacto inmemorial…›› (André Breton)
14– ‹‹É preciso acabar definitivamente coa abominable noción cristiá do pecado, da caída orixinal e do amor redentor… Unha moral baseada na exaltación do pracer varrerá, denantes ou despois, a innobre moral do sufrimento e da resignación, mantida polos imperialistas sociais e polas igrexas.›› (Jean–Louis Bédouin)
15- ‹‹A idea cristiá da vaidade absoluta dos esforzos humanos non ten inimigo máis irredutible que a poesía que é mensaxe de esperanza e de revolta. Mesmo desesperada, a poesía non acepta a desesperación, transcende o sufrimento transformándoo en fonte de revolta e proclama, daquela, a súa confianza no verdadeiro poder do ser humano.›› (Jean–Louis Bédouin)
16– ‹‹Hai que reiventar o amor.›› (Arthur Rimbaud)
17– ‹‹Nesta vida que a Igrexa pretende reducir á “pasaxe” do nacemento á morte, nada pode impedir que o amor siga a ser un intre fóra do tempo, o único estado de conciencia, se cadra, no que a existencia individual se libera dos seus límites. Lonxe de ser “o egoísmo de a dous” dos adúlteros mundanos, a parella verdadeira é a primeira manifestación, no firmamento da Historia, da comunidade libertaria integral.›› (Gérard Legrand)
18– ‹‹Descartadas tódalas ideas de redención, falaces e insostibles, é precisamente iste amor o que realiza, no seu máis alto grao, a fusión da existencia e da esencia (…) Falo, xaora, do amor que toma todo o poder, do amor que se quere pra toda a existencia, do amor que non consinte en recoñocer o seu obxecto máis que nun único ser (…) Nada me impedirá ver niste amor a verdadeira panacea, por moi combatido, desacreditado e ridiculizado que estea con fins relixiosos ou de calquera outro tipo.›› (André Breton)
19- ‹‹Do seo da terrible miseria física e moral diste tempo, espérase sen desesperar aínda que as enerxías rebeldes a toda domesticación retomen dende a base a tarefa da emancipación humana.›› (André Breton)
20– ‹‹Aínda existe unha fe –a única, coido eu, asimilable– que é a fe no destino do ser humano, a certeza semirracional de que unha secuencia ininterrompida de esforzos –que implican vontade, desinterese e afouteza– conducirá a Humanidade, custe o que custe, ó camiño do mellor. Niste punto creo estar de acordo con tódolos verdadeiros revolucionarios e, en particular, co camarada Lecoin, cando dedica o seu último libro “a todos aquiles que loitan pola defensa do ser humano, pois, se é certo que na Natureza nada se perde, os seus esforzos non poden ser en van”››. (André Breton)

 

 

 FORMEZ LES YEUX EN LES FERMANT!

(André Breton)

 

 

Hughes e Plath en Zigzag Diario.

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Entrevistas, Traducións | Posted on 11-05-2010

Velaquí vos deixo o link do programa cultural Zigzag Diario.A emisión é a do día 10 de maio, e a miña intervención aparece no minuto 10.15, aínda que todo o programa é ben interesante, xaora.

http://www.crtvg.es/TVGacarta/index.asp

Eloxio de Novoneyra

Posted by Xoán Abeleira | Posted in Artigos de La Opinión de A Coruña, Ilustracións de meu, Traducións | Posted on 10-05-2010

O 4 de xaneiro de 1960, o filósofo e escritor francés Albert Camus (“un anarquista convencido”, consonte a Wikipedia) morría de súpeto nun accidente de tráfico en Le Petit-Villeblevin, moi perto da súa casa de Lourmarin, vila da Provenza á que se trasladara por consello do seu amigo René Char. Se cadra ise mesmo mes, onda o seu lar de Parada, Folgoso do Courel, Uxío Novoneyra lle dedicaba unha das súas mellores elexías (reeditadas agora, xunto cun cedé e en versión bilingüe, por Alvarellos Editora: Tempo de Elexía, San Iago de Compostela, 2010). Un poema digno dos grandes videntes do século XX; digno de Hughes ou do propio Char –dous irmaos ós que Novoneyra está vencellado por vínculos máis que sanguíneos…

Elexía a Albert Camus

Estou velándote, exposto á noite…
Anseio é nova?

                               Dun laio autro da curuxa
a pregunta faise contestada e tórnase pregunta.

Velarei deica que volva a folla.

(Versión miña en castelán)

Estoy velándote, expuesto a la noche…
¿Anhelo es noticia?

                                        De un lamento a otro de la lechuza
la pregunta nace contestada y deviene pregunta.

Velaré hasta que vuelva la hoja.

NOTA: A miña versión ó castelán (incluída eiquí pra axudar a difundir en España a obra dun noso mestre innegable) difire nun verso da que fixo Novoneyra, o cal non implica que sexa mellor nin peor, simplemente distinta. Verso que tamén podería traducirse así: “la pregunta deviene respuesta y de nuevo pregunta.” Sempre coa idea que Novoneyra semella expresar: que a pregunta, xa en facéndoa, queda contestada.